Tek doğrultuda çalışan dişli döşemeler...

Önce dişli döşeme nedir ona bakmamız gereklidir.Bir döşemeye dişli döşeme diyebilmemiz için serbest açıklıkları en fazla 70 cm olan kirişlerin oluşturduğu ve üzerinde ince bir tabliyenin olduğu döşeme gereklidir.Yani dişli döşemenin iki kuralı vardır.Birincisi dişler arasındaki mesafe maksimum 70 cm olmalıdır.İkinciside ince bir döşeme olmalıdır.Bu şartları sağlayan döşeme sistemleri dişli döşeme olarak adlandırılır.

Dişli döşemelerde diş hesapları yaparken, klasik kiriş gibi düşünüp yük aktarımlarını yapabilir ve boyutlandırabiliriz.Dişli döşemeler ile ilgili standartalr TS 500 de yer alır.Bu standarda göre(tek yönlü dişli döşemeler için), iki diş arasındaki serbest açıklık 70 cm den fazla olamaz, tablanın kalınlı serbest diş açıklığının 1/10 undan ve 5 cm den düşük olamaz.Yani iki diş arası 70 cm olacak şekilde bir dişli döşeme projelendiriyorsak , dişler üzerindeki döşeme kalınlığı minimum 70 x 1/10=7 cm olmalıdır.Diş genişliği ise en az 10 cm olmalıdır.
Toplam diş yüksekliği (dişin plak içerisindeki yüksekliği dahil)nin serbest açıklığa oranı basit mesnetli(tek açıklıklı) durumlarda 1/20 den az olamaz.Sürekli döşemelerde ise(birden fazla açıklık) mesnet momentleri açıklık momentlerini azaltacagından bu oran 1/25 den az olamaz.Dolayısıyle dişli döşeme yönlerinin aynı yönde olması bize bir avantaj sağlayacaktır ve dizayn bu durum dikkate alınarak yapılmalıdır.Konsollarda ise bu oran 1/10 dur.
Bir doğrultuda çalışan dişli döşemelerin açıklığı eğer 4.00 metreden fazla ise enine yönde aynı ebatta enine diş atmak zorunludur.Eğer açıklık 4-7 metre arasında ise en az bir enine diş atmak zorunludur.Eğer açıklık 7 metreden fazla ise en az iki enine diş atmak zorunludur.Atılan enine dişler açıklığı eşt olarak bölmek zorundadır.Dişlerde moment ve kesme kuvvetlerini aynı normal kiriş gibi hesaplamamız mümkündür.Dişlerde normal kirişlerden farklı olarak açık etriyede kullanmamız mümkündür.Diş aralıkları küçük olduğundan genelde kesme kuvvetleri çok düşük olabilir.Bazen bu değer kesme çatlama dayanımından ble ufak olabilir.Bu durumlarda dişlerdeki etriyeler kiriş minimum etriye şartlarına taabi değildir.Dişlerin üzerindeki ince döşeme tabakasında ise her iki yönde buraya dikkat etmek gerekir, hem dişlerin olduğu yönde hemde dişlere dik yönde dağıtma donatısı blundurulmalıdır.Genelde mühendis arkadaşlar dişler yönünde dagıtma donatısı koymamaktadır.Buna neden olarak da dişleri n o yönde olduğunu göstermektedirler.Ancak dişler yönünde konulacak dağıtma donatılarıda ince döşemeden gelen yüklerin dişlere homojen olarak dağıtılmasına yardımcı olmaktadır.Bu anlamda her iki yöndede dağıtma donatısı konmasına dikkat edilmelidir.Bu donatı oranı her iki yön için ayrı hesaplanmak şartıyle döşeme alanının 0.0015 inden az olmamalıdır.Ayrıca dağıtma donatıları arası en fazla 25 cm olmalıdır.

Aklımıza son olarak şöyle bir soru gelebilir.Ben dişli döşeme yapmak istiyorum ama diş aralıklarıda 80 cm den büyük olacak.Yapamazmıyım.Böyle birşey yapmamız mümkün tabii ki.Ama artık buna dişli döşeme sistemi dememiz mümkün olmaz.Klasik statik ve betonarme bilgimizi kullanarak döşemeleri kirişlerle bölerek bir sistem oluşturmamızda mümkün.Ancak bu takdirde artık normal kiriş ve döşeme şartları devreye girer.Mesela kirişler için minimum donatı oranları,döşeme mnimum kalınlık ve donatıları gibi)

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR

50 cm den düşük olamaz derken 5 cm mi diyecektiniz Ahmet Bey ? Bu arada faydalı yazınız için teşekkürler

Uyarınız için teşekklür ederim.düzeltmeyi yapmaya çalıştım.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR