Ilginç bir soru...

TDY2007 nin enbuyuk özelliklerinden birisi de özellikle kapasite kavramını ortaya çıkarması.Hepimiz artık dış yüklere göre değil kapasiteye göre taşıyıcı elemanlarımızı dizayn ediyoruz.Yönetmelik bize bunu emrediyor.Dolayısı ile yazılımlarda bu şekilde hesap yapmakta.

Şimdi kolon kesme kuvveti hesabını düşünelim.Yönetmeliğimize göre kolon kesme donatısını hesaplayacagımız zaman bir Ve tesiri hesaplamak zorundayız.Yine yönetmeliğimize göre bu Ve tesiri

Ve=(Ma + Mü) / Ln

olarak hesaplamamız öneriyor.Burada Ma kolon içindeki donatıya göre kolonun altındaki moment taşıma kapasitesidir.Dikkat edildiği üzere dış etkiyle alakalı bir durum değildir.Mü ise aynı şekilde kolon içerisindeki donatıya göre kolon üst ucundaki moment taşıma kapasitesidir.Bunuda dış etki ile alakası yoktur.Burada Moment kapasiteleri hesaplanırken(Ma VE Mü) doğal olarak plastikleşme durumu dikakte alınır.Sonuçta bir Ve değerini ortaya çıkarırız ve etriyelerimizi de bu kesme kuvvetine göre detaylandırırız.Yanlış birşey varmı .Yok gibi görünüyor.Yazılımlarda böyle yapmakta.Şimdi soruya geçelim.

Peki düşey yüklerden dolayı ve deprem yüklemesinde dolayı kolonda ortaya çıkan kesme kuvveti(kesme diagramına bakınız o değer) yukarıdaki Ve=(Ma +Mü) /Ln değerinden daha büyükse ne olacak ?Çünkü Ve yi biz kolon alt ve üst moment max kapasitelerine göre hesaplamıştık bu durumda kolon yatay etkiyi karşılayamayacak .Yazılımlardada durum bu.

Sorunun cevabını çoğu arkadaşımız bilmekte.Hatırlayamayan arkadaşlarda ufak bir araştırma ve beyin jimnastiği ile doğruyu bulacaklardır.Yarın AKŞAM burada bu sorunun cevabını Allah izin verirse yazacağım…

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR

ahmet bey valla sorunuz sayesinde az kitaplarımı kurcalattınız bana :slight_smile: haziranda mezun olduktan beri şantiyede görev alıyorum, bu konulardan uzaklaşmış olduğuu hissettim.

Şimdi bahsettiğiniz ve kesme kuvvetinin hesabı yanlış hatırlamıyosam, deprem esnasında plastik mafsallaşmanın kolondan önce kirişlerde olmasıyla ilgili bi durum, Güçlü kiriş zayıf kolonun önüne geçilebilmek amacıyla. Deprem yönetmeliğini bize bunu şart koşuyo, Fakat bunla beraber uymamız gereken birde ts500 var. Burada ise deprem kuvvetleri ve dış yüklerden gelebilecek en olumsuz moment alanları belirleniyor ve Tasarım kesme kuvveti, Vd hesaplanıyor. Şartnamede ise daha sonra bu değerin
Vr ≥ Vd olması isteniyor. Burada ise Vr kesitin kesme dayanımıdır.Kesitin kesme dayanımı, beton katkısı (Vc) ve kesme donatısı katkısının (Vw) toplanması ile
elde ediliyor.

Vr = Vc + Vw

[QUOTE=Skerem89;106699]ahmet bey valla sorunuz sayesinde az kitaplarımı kurcalattınız bana :slight_smile: haziranda mezun olduktan beri şantiyede görev alıyorum, bu konulardan uzaklaşmış olduğuu hissettim.

Şimdi bahsettiğiniz ve kesme kuvvetinin hesabı yanlış hatırlamıyosam, deprem esnasında plastik mafsallaşmanın kolondan önce kirişlerde olmasıyla ilgili bi durum, Güçlü kiriş zayıf kolonun önüne geçilebilmek amacıyla. Deprem yönetmeliğini bize bunu şart koşuyo, Fakat bunla beraber uymamız gereken birde ts500 var. Burada ise deprem kuvvetleri ve dış yüklerden gelebilecek en olumsuz moment alanları belirleniyor ve Tasarım kesme kuvveti, Vd hesaplanıyor. Şartnamede ise daha sonra bu değerin
Vr ≥ Vd olması isteniyor. Burada ise Vr kesitin kesme dayanımıdır.Kesitin kesme dayanımı, beton katkısı (Vc) ve kesme donatısı katkısının (Vw) toplanması ile
elde ediliyor.

Vr = Vc + Vw[/QUOTE]

Genelde yapılan deprem kuvvetinide bulduktam sonra kesme kuvveti diagramını çizmek ve oradaki değere göre etriyelerimizi koymak oluyor.Ancak kolona koyduğumuz düşey donatılar kolon moment kapasitesini artırmakta.Bir kolona ne kadar fazla düşey donatı koyarsanız kolonun moment kapasitesi o kadar artar.Dolaysyıyle kolonda oluşacak maximum kesme kuvvetide
V=(Malt + Müst) / Ln olur.Siz kolon düşey donatısını ne kadar artırırsanız Ma ve Mü de o kadar artar.Yani aynı deprem etkisi olsa bile kolona fazladan koyacagınız her düşey donatı kolonun kapasitesini artıracagından hiçbirşeye değişmese bile deprem kuvveti aynı bile kalsa güvenlik amaçlı kolona fazladan donatı koymanız demek o kolonun etriyelerinide koyduğunuz fazladan düşey donatı kadar artırmenız gerektiği anlamına gelir.Yani güvende kalmak amacıyle fazladan donatı konmaz.Koayarsak bilmeliyizki etriyeyide artırmamız gerekir.Sayısa bir örnek verelim:

Ma=10 tm
Mü=10 tm
Ln=2 m
olsun.
kolonun kesme diagramına görede V=5 ton kesme kuvveti geliyor olsun.(yatay yük + deprem kuvvetinden)

Kolonun etriye hesabını 5 tona göre yaparsak hata olur.Evet doğru kolona gelen maximum kesme etkisi 5 tondur ama, kolona koyduğum düşey donatıdan dolayı kolonun maruz kalacagı kesme kuvveti daha fazla olabilir.Şimdi ona bakalım.Düşey donatıdan dolayı kolon ne kadar kesme kuvveti alır.

V=(10 +10) / 2=10 TOn

Görüldüğü gibi düşey donatılar tam kapasiteye eriştiğinde kolonda 10 tonluk bir kesme kuvveti oluşabilir.Her ne kadar benim kolonuma deprem ve yatay yüklerden maximum 5 ton kesme kuvveti etkisede kolonun kapasitesi 10 ton kesme kuvvetine göre etriye konmalıdır.Yani yaklaşık 2 katı.Kolonun düşey donatısını artırdıkça 5 ton etki hiç değişmez ama kapasite 10-11-12 ton diye artar.Yatay kuvvet hiç değişmesede her düşey donatı için bizimde etriye sayısını artırmamız gerekir.Dolayısıyle etriye hesabını yatay yük değil moment kapasitesi belirler.Ancak her halukarda yatay ve düşey yüklerden oluşan kesme diagramınıda çizmemiz gerekir.Çok seyrekde olsa bu değer kapasite(moment kapasite) den çıkan değeri aşabilri.İşte sadece bu zamanlarda dış tesir dikakte alınarak etriye konabilir.Hem kapasiyteye hem dış yüklere bakarak etriye hesabını yapmalıyız.Hangi değer buyukse etriye hesabına esas kesme etkisi odur.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR

Aslinda ozet olarak belki su soylenebilir.

Kolon ve kirislerdeki etriye tasarimi, analizlerden elde ettigimiz kesme kuvvetine gore degil, gercek deprem yukleri altinda (R faktoru ile kucultulmemis) elastik kapasitelerini gevrek bir kirilma olmadan asabilmeleri icin yapilmaktadir…

Ancak benim kafama bir durum takildi Ahmet Bey. Diyorsunuz ki “analizden gelen kesme SEYREK DE OLSA dusey donatilarin sebep oldugu kapasitelerden gelen kesmeden fazla ise …”. Ben bunu mumkun gormuyorum, cunku eger boyle birsey var ise o zaman zaten dusey donati tasariminda hata var demektir. Cunku uc noktalarin moment kapasitesiyle elde ettiginiz kesmeler limit degerlerdir ve bu deger R faktorlu deprem analizinizden elde ettiginiz kesme degerinden daha dusuk bir deger olamaz gibi geliyor bana. Bilemiyorum sizi dogru mu anladim…

MERHABA

Sanırım beni yanlış anlamışsınız.TDY2007 kolonlarda etriye hesaplarken kesme kuvvetini V=(Ma+Mü)/Ln almamızı istiyor.aNCAK SİZ BUNU DİKKATE ALMADAN direk kolon kesme digaramını cizmeye çalışın.O takdirde kolona gelen maximum momentlerin ypoplamını ve düşey + depremden gelen kesme kuvvetlerini topluyordununz yani
V=Vdüşey+deprem +(Mkolonalt) +Mmolonüst) idi.Burada bahsettiğimiz kolona etkilerden dolayo gelen momentten oluşan depremde .Ancak TDY2007 nin istediği kolon kapasitesinin elverdiği kesme durumu.Ayrıntılı bilgi için lütfen TDY2007 nin kolonlarda kesme güvenliği başlığı altındaki son paragrafa bakınız.
Son olarak şunu söylemek de fayda var düşey donatılar kolon momenti ile ilgili donatılardır.Dolayısyle düşey donatı tam olsa da etriye eksikliği olabilir.Tabiiki tam tersdide mümkün.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR

[QUOTE=CELİKKOLLU;106730]Genelde yapılan deprem kuvvetinide bulduktam sonra kesme kuvveti diagramını çizmek ve oradaki değere göre etriyelerimizi koymak oluyor.Ancak kolona koyduğumuz düşey donatılar kolon moment kapasitesini artırmakta.Bir kolona ne kadar fazla düşey donatı koyarsanız kolonun moment kapasitesi o kadar artar.Dolaysyıyle kolonda oluşacak maximum kesme kuvvetide
V=(Malt + Müst) / Ln olur.Siz kolon düşey donatısını ne kadar artırırsanız Ma ve Mü de o kadar artar.Yani aynı deprem etkisi olsa bile kolona fazladan koyacagınız her düşey donatı kolonun kapasitesini artıracagından hiçbirşeye değişmese bile deprem kuvveti aynı bile kalsa güvenlik amaçlı kolona fazladan donatı koymanız demek o kolonun etriyelerinide koyduğunuz fazladan düşey donatı kadar artırmenız gerektiği anlamına gelir.Yani güvende kalmak amacıyle fazladan donatı konmaz.Koayarsak bilmeliyizki etriyeyide artırmamız gerekir.Sayısa bir örnek verelim:

Ma=10 tm
Mü=10 tm
Ln=2 m
olsun.
kolonun kesme diagramına görede V=5 ton kesme kuvveti geliyor olsun.(yatay yük + deprem kuvvetinden)

Kolonun etriye hesabını 5 tona göre yaparsak hata olur.Evet doğru kolona gelen maximum kesme etkisi 5 tondur ama, kolona koyduğum düşey donatıdan dolayı kolonun maruz kalacagı kesme kuvveti daha fazla olabilir.Şimdi ona bakalım.Düşey donatıdan dolayı kolon ne kadar kesme kuvveti alır.

V=(10 +10) / 2=10 TOn

Görüldüğü gibi düşey donatılar tam kapasiteye eriştiğinde kolonda 10 tonluk bir kesme kuvveti oluşabilir.Her ne kadar benim kolonuma deprem ve yatay yüklerden maximum 5 ton kesme kuvveti etkisede kolonun kapasitesi 10 ton kesme kuvvetine göre etriye konmalıdır.Yani yaklaşık 2 katı.Kolonun düşey donatısını artırdıkça 5 ton etki hiç değişmez ama kapasite 10-11-12 ton diye artar.Yatay kuvvet hiç değişmesede her düşey donatı için bizimde etriye sayısını artırmamız gerekir.Dolayısıyle etriye hesabını yatay yük değil moment kapasitesi belirler.Ancak her halukarda yatay ve düşey yüklerden oluşan kesme diagramınıda çizmemiz gerekir.Çok seyrekde olsa bu değer kapasite(moment kapasite) den çıkan değeri aşabilri.İşte sadece bu zamanlarda dış tesir dikakte alınarak etriye konabilir.Hem kapasiyteye hem dış yüklere bakarak etriye hesabını yapmalıyız.Hangi değer buyukse etriye hesabına esas kesme etkisi odur.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR[/QUOTE]

Sayın ÇELİKKOLLU,

Son paragrafta verdiğiniz bilgilerle ilgili (Vd değerinin Ve değerinden büyük çıkması durumunda etriye hesabı) aklıma takılan bir noktayı dile getirmek istiyorum.

DBYBHY 2007’ de Kolon Kesme Güvenliği 3.3.7 maddesinde yer almaktadır. Bu maddeleri incelersek ‘Ve’ için üç tane sınır koşul verilmiştir.

1- Ve <= Vr (küçük eşit)
2- Ve <= 0.22Awfcd (küçük eşit)
3-Ve >= Vd (büyük eşit) — (Burada Vd “yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti” olarak tanımlanmakta.)

Eğer ikinci koşul sağlanmazsa kesit boyutları yeteri kadar büyütülmelidir denilmektedir.

Üçüncü koşul içinse ‘Ve’ değeri Vd 'den küçük olmayacaktır denilmektedir.

Bu durumda eğer Vd>Ve çıksa bile dış tesirler dikkate alınarak yani Vd’ye göre etriye hesabı yapmak yönetmeliğe uygun değildir diye yorumluyorum. Yanlış anladığım bir nokta varsa lütfen düzeltiniz.

İlgili yönetmelik maddesi:

3.3.7.5 Denk.(3.5) ile hesaplanan kesme kuvveti, Ve, yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti Vd’ den daha küçük olmayacak ve ayrıca Denk.(3.7) ile verilen koşulları sağlayacaktır. Denk.(3.7)’deki ikinci koşulun sağlanamaması durumunda, kesit boyutları gereği kadar büyültülerek deprem hesabı tekrarlanacaktır.

                                                       V[SUB]e [/SUB]≤ V[SUB]r                                                         [/SUB][b](3.7)[/b]
                                                       V[SUB]e[/SUB] ≤ 0.22A[SUB]w[/SUB]f[SUB]cd[/SUB]

[QUOTE=muh_hd;107058]Sayın ÇELİKKOLLU,

Son paragrafta verdiğiniz bilgilerle ilgili (Vd değerinin Ve değerinden büyük çıkması durumunda etriye hesabı) aklıma takılan bir noktayı dile getirmek istiyorum.

DBYBHY 2007’ de Kolon Kesme Güvenliği 3.3.7 maddesinde yer almaktadır. Bu maddeleri incelersek ‘Ve’ için üç tane sınır koşul verilmiştir.

1- Ve <= Vr (küçük eşit)
2- Ve <= 0.22Awfcd (küçük eşit)
3-Ve >= Vd (büyük eşit) — (Burada Vd “yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti” olarak tanımlanmakta.)

Eğer ikinci koşul sağlanmazsa kesit boyutları yeteri kadar büyütülmelidir denilmektedir.

Üçüncü koşul içinse ‘Ve’ değeri Vd 'den küçük olmayacaktır denilmektedir.

Bu durumda eğer Vd>Ve çıksa bile dış tesirler dikkate alınarak yani Vd’ye göre etriye hesabı yapmak yönetmeliğe uygun değildir diye yorumluyorum. Yanlış anladığım bir nokta varsa lütfen düzeltiniz.

İlgili yönetmelik maddesi:

3.3.7.5 Denk.(3.5) ile hesaplanan kesme kuvveti, Ve, yük katsayıları ile çarpılmış düşey yükler ve deprem yüklerinin ortak etkisi altında hesaplanan kesme kuvveti Vd’ den daha küçük olmayacak ve ayrıca Denk.(3.7) ile verilen koşulları sağlayacaktır. Denk.(3.7)’deki ikinci koşulun sağlanamaması durumunda, kesit boyutları gereği kadar büyültülerek deprem hesabı tekrarlanacaktır.

                                                       V[SUB]e [/SUB]≤ V[SUB]r                                                         [/SUB][b](3.7)[/b]
                                                       V[SUB]e[/SUB] ≤ 0.22A[SUB]w[/SUB]f[SUB]cd[/SUB][/QUOTE]

MERHABA

Vd buyuk olduğunda (düşey ve deprem kombinasyonu) , o takdirde Ve =Vd kabul edin ve tüm hesapları yapınız.İim önemli değil Vd, Ve önemli değil.Önemli olan en büüyk etkiye göre dizayn yapmak .Dolayısıyle bahsettiğiniz durumda yani deprem +düşey yükten oluşan kesme buyuk olduğunda artık Ve =V d durumu oluşur.Ve gördüğümüz yere Vd değerini yazıp hesabımızı sonuçlandırabilriiz.Yni Vd buyuk çıktığında hesap yapılır.Yönetmeliğe uygundur.Sdece artık Ve yerine Vd değeri alınır.Kesitin buyutulmesi için sizinde yazıgınız gibi hesapladığımız kesme kuvvetinin(Ve yada Vd) 0.22 x A x fcd den buyuk olması gerekir.Eğer Vd değeri bundan küçükse kesit buyutmeye gerek yoktur.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR