Idestatik,probina,sta radye analizleri....

Ülkemizde yaygın olarak yukarıda adı gecen yazılımlar kullanıldığından konu başlığı olarak bunu seçtim…

Yaptığımız projenin zemin bilgilerini girerek ilgili yazılımlarla temel analizi yaparız ve sonuçları değerlendiririz.Her zemin için belirli bir yatak katsayısı ve zemin taşıma gücü değeri mevcuttur.Bu değerleri ilgili yazılımların ilgili yerlerine manuel olarak girmekteyiz.Ancak zemin taşıma gücü göreceli olarak ne kadar yüksek olsada zaman zaman kısmı olarak radye temelde bazı bölgelerin taşıma gücü sınırını aştığını görürüz. Bu durum mühendis arkadaşlarda bilinmeyenlere neden olabilir.Bu durumla karşılaşan mühendis arkadaşların rahat yorum yapabilmelerini saglayacak iki görüşümü aşagıya yazıyorum.

1…Kullandığımız yazılımlarda sonlu eleman genişliği radye temellerde buyuk tutulmalıdır.Mesela 100 cm gibi.Genelde her 3 yazılımıda kullanan arkadaşlar default sonlu eleman genişliği kullanırlar Buda 20-30 cm e tekabul eder.Dolayısıyle binlerce küçük eleman oluşur ve çıktılardada binlerce küçük elemanın sonuçlarını görürüz.Ancak zemin taşıma gücünün aşıldığı yerlerde yük aktarımını diğer komşu elemanlara yapabilir.Temelimizin(radye ) rijit olmasıda buna imkan saglar.Bu nedenledirki işin doğru yorumlanması ve doğru çalışma prensibi anlamında sonlu eleman genişliklerinin klasik bir projede 100 cm civarında olması gerekir.

2…Sonlu eleman genişliğinin yeterli buyuklükte olmasından sonra ikinci dikkat etmemiz gereken konu bazı belgelerde taşıma ücünün aşılması durumudur.Eğer sonlu eleman genişliğmiz 100 cm ise (alan 1 metrekare)200 metrekarelik bir radye alanında yaklaşık olarak 200 adet küçük eleman oluşur ve çıktılarda bu 200 parçanın taşıma gücü değerlerini görebilriiz.Bunları kontrol ettiğmizde %10 dan fazla noktada yani en fazla 20 noktada taşıma gücünün aşılması sınır olarak koyulabilir.Bu 20 noktada dikkat edilirse kenarlar ve köşelere takabül eder.Bu 20 nokta 200 noktanın %10 una tekabül eder.Ancak 20 noktada degerin aşılması güvensizlik anlamına gelmez.Dediğim gibi burada aşılan ksıım diğer elemanlarca karşılanır.Bu konuda dikkat etmemiz gereken öneml konu ise bina G+Q yüklemesinden oluşan toplam bina agırlığının temel alanına bölünmesinden ortaya çıkacak sayının her zaman taşıma gücü değerinden küçük olmasıdır.Bu rakam küçük olduğunda kısmı artışlar diğer parçalar tarafından karşılanır.Eğer G+Q değeri elle hesaplanıp zemin taşıma gücünden buyuk çıkmışsa yapacak briey yoktur.Bu durumda ya temel alanı büyütülmeli yada zemin iyileştirme yöntemleri ile taşıma gücü artırılmalııdr.

(BU YAZI KİŞİSEL GÖRÜŞDEN İBARETTİR)

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR
0 541 973 01 51

Ahmet bey yazınız icin teşekkür ederim, elinize saglık yalnız bina ağırlığının temel alanına bölümü ile ilgili olan kısmı biraz daha detaylandirirsaniz çok sevinirim

MERHABA…

Sorunuza cevap vermek için bir örnekte sunacağım.Bu örneğin yanısıra birkaç bilgi de yazıma eklemiş olacağım belkide.

Temel hesapları yaparken en önemli faktör yapı ağırlığının söz konusu zeminin taşıma gücünden düşük olmasının mühendis tarafından incelenmesidir.Eğer yapı ağırlığı taşıma gücünden büyükse o takdirde ayrıntılı düşünmeye gerek yoktur.Yapacagımız şeyler zemin alanını buyutmek yada zemin taşıma gücünü artırmaktır.Yapı ağırlığını hesaplarken her katın (G+Q) AĞIRLIKLARININ toplanması gerekir.Dikkat ederseniz 1.4 G +1.6 Q demiyorum.büyütülmemiş G+Q hesaplamamız gerekir.Bu rada Q hesaplarken de yatay yükleri hesaplamakta kullandığımız 0.3q çarpanınıda kullanmayacagız.Kullanacagımız yapı agırlığı formulü G+Q dur.Bu önemli bir nokta olduğu için defalarca yazdım.(HATIRLATMA:Kullandığımız 1.4 ve 1.6 katsayıları sadece kesit tesirlerinın hesaplanması için kullanılıyordu.nEDENİ DE EMNİYET.Gerçekte hiçbirzaman 1.4 katı ve 1.6 katında yapıya kuvvet etkimez biz emniyet anlamında kesitleri biraz daha emniyetli dizayn etmek amaçlı olarak bu katsayıları kullanırız.Gerçekte zemine iletilen yük de yukarıda bahsettiğim üzere sabit yük ve hareketli yüklerin toplamıdır(G+Q))Zaten standartlarda bu yönde zemin taşıma gücü kontrolü yapmamızı emreder.

Sayısal bir örnek verelim:

Temel alanımız radye olsun ve 200 metrekare radye alanına sahip olsun.(RADYE KALINLIĞI 60 CM)
zemin taşıma gücü 1 kg/cm2=10 ton/metrekare olsun

YAPI 5 KATLI OLSUN VE AĞIRLIKLARI DA AŞAĞIDA GİBİ OLSUN

KAT NO G(ton) Q(ton) TOPLAM(ton)

BODRUM 250 50 300
ZEMİN KAT 250 50 300
1 KAT 250 50 300
2.KAT 250 50 300
3.KAT 200 30 230

Görüldüğü gibi bina 5 katlıdır.Toplam agırlık(G+Q)=300+300+300+300+230=1230 ton bulunur.

temelin agırlığına bakalım:0.60 x 200 x 2.5=300 ton

TOPLAM YAPI AGIRLIĞI=1230+300=1530 TON BULUNUR.

BU DEĞER ORADAKİ İMALATIN VE İŞLETME YÜKÜNÜN MAX TOPLAM AĞIRLIĞIDIR.

Mevcut yüklerin zeminde oluşturacagı gerilmeye bakalım:

GERİLME=1530/200=7.65 ton /metrekare olur.Bu değer mevcut zeminin taşıma gücü olan 10 ton/metrekareden daha düşüktür.Dolayısıyle işlemlere devam edip analizlerimizi sürdürebilriiz.Bu durumda yazılımda bazı bölgelerde 10 ton/metrekareden bile büyük değerlerin olması sıkıntı yaratmaz.Çünkü kümülatifte zeminiziz söz konusu yükü taşımaktadır.Ancak bu değer 10 ton/metrekareden daha buyuk çıksaydı işlemi hemen bitirmemiz gerekirdi.Çünkü bu değerin 10 ton/metrekareden büyük çıkması zeminin taşıma gücünün yetersiz olduğunu gösterirdi.Eğer değer küçükse gerekli deprem yüklemelrinide yapıp idealizemi devam edebilridik.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR