çekme donatısı--süneklik ilişkisi

Çekme donatısındaki gerilme ,beton çatlama gerilmesinden her zaman küçük olmalıdır.Dolayısıyle betonun çatlama gerilmesinin düşük olduğu düşünülürse çekme donatısındaki gerilmenin büyük olması içinde donatı yüzdesinin az olması sonucu ortaya çıkar.Çünkü çekme donatısı nispeten az olduğunda donatının akmaya ulaşması daha kolay olacaktır.buda donatının çabuk akmaya başlaması anlamına gelir ki bu durumda yani donatı akmaya başladığında beton henüz çatlama aşamasına gelmemiştir.
Sayısal bir örnek verelim:
Silindir şeklindeki bir betona donatı koyduğumuzu düşünelim.Beton silindire çekme kuvveti uygulayalım(donatıya değil silindire uyguluyoruz)İlk etapta donatı alanımız 1 cm2 olsun(BCIII).Beton silindirin ucundan 4200 kg çekme kuvveti uygularsak tam bu aşamada çelik akmaya başlayacaktır.Ancak beton henüz çatlama konumuna gelmemiştir.Dolayısıyle göçme olmayacaktır.Süneklik sağlanmış olacaktır.Çünkü donatı akmaya devam edecektir(yük arttıkça).Daha sonra beton silindiirn içindeki donatıyı 2 cm2 ye çıkaralım ve deneyi tekrarlayalım.4200 kg uygulayalım silindire.Bu aşamada çelikte kerilme 2100 kg/cm2 civarında olacaktır(donatı 2 cm2) olacaktır.Donatı akma durumuna gelemeyecektir.Ancak kuvvet arttıkça donatıdaki gerilmede artacak 2100,2200,2300 kg/cm2 seviyelerine çıkacak ve devam edecektir.Ancak çelik akma konumuna gelinceye dek muhtemelen beton çekme kapasitesdine ulaşmış olacak ve parçalanmaya başlayacaktır.Gevrek kırılma oluşacak ve göçme olacaktır.Çekme donatısı miktarı göreceli olarak (kesite göre göreceli) ne kadar az olursa süneklik o kadar fazla olacaktır.Dolayısıyle kiriş alt donatısı olarak fazla donatı koyuyorsak hesapta olsun olmasın aslında iyi birşey yapmıyoruz.Koyduğumuz her donatı bilinki bizi süneklikten uzaklaştırıyor gevrek göçmeye götürüyor.Fazla donatı en az az donatı kadar belki ondan daha tehlikeli.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR