Beton ve betonarme kesme dayanımı...

Kesme kuvveti mühendislik hesaplarının en önemli objelerindendir.Taşıyıcı elemanlarımızı boyutlandırırken kesme kuvvetini doğru bulmak ve yorumlamak gerekir.Beton malzemesine kesme kapasitesini artırmak amacıylede donatı koyarız ve böylece ortaya betonarme çıkar.Betonun kesme kuvveti etkiisndeki davranışını bilmek hesap değerlerini bilmek bizim yaptığımız işi bilmemize sebep olur.

Bir dörtgen kiriş düşünün 30x50 cm boyutlandırında olsun.Bu kirişe moment etkiyebilir,normal kuvvet etkiyebilir ve kesme kuvveti etkiyebilir.hEMEN HEPİMİZİN AKLINA ŞU SORU GELİR: Kiriş yada kolon basınca maruz kalsa beton karakteristik basınç dayanımı bellidir.Mesela c20 için 200 kg /cm2 gibi.Bunun yanında kiriş yada kolon çekmeye maruz kalsa hesaplarda alacagımız değer beton karakteristik çekme dayanımıdır ve bellidir.Buda C20 İÇİN 16 kg/cm2 olarak belirlenmişitir.Ancak kiriş kesitine kesme kuvveti etkidiğinde beton için almamız gereken hesap değeri nedir.Basınç dayanımını alamayız çünkü kesme kuvveti kesitte tam olarak basınç oluşurmaz kesite paralel etkir çünkü.Hesaplarda kesme kuvveti için beton çekme dayanımını da almakda tam doğru olmaz çünkü çekme dayanımı için kuvvetin kesite dik eksi yönde etkimesi gerekir.Ancak bilirizki kesme kuvveti kesite paralel etkimektedir.Buradan şu sonucu çıkarabilriz :Demekki kesme hesabında (kapasite hesabı) kullanacagımız beton dayanım değeri beton basınç dayanım degerinden düşük olacak ama beton çekme dayanım değerinden de buyuk olacak.Yani kiriş kesitinin kesme kapasitesini mesela C20 için hesaplayacaksak 16-200 kg/cm2 arasında olacak.öNEMLİ OLAN bu değeri bulmak.

Kesme etkisinde kesitin bazı kısımları çekme etkisindeymiş gibi çalışır.Bu nedenledirki yönetmeliklerde güvende kalma amaçlı kesme hesabında (beton) alınması gereken değer fctd DEĞERİ YANİ BETONUN çekme dayanımı alınır.
Örnek kirişimizin 30x50 cm lik kirişimizin kesme dayanımı

V=fctd x bw x d olur.
fctd=16:/1.5=10 kg/cm2

V=10 x 30 x 50 =15000 kg yani 15 tondur.
Ancak TS500 incelendiğinde bu değerin dahada düşürüldüğü ve bu değerin birde 0.65 ile çarpıldığı görülür.(BKNZ TS500 FORMUL 8.1 SAYFA 30)
Kesme kuvvetinin ne kadar korkutucu olduğu düşünüldüğüde bu 0.65 sayısıda hoş görülebilir.Buradan çıkan sonuç beton bir miktar kesme kuvvetini güvenle taşır.Ama bunun mertebesi hesaptanda anlaşılacagı üzere afaki değildir.

Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR