Orijinalini görmek için tıklayınız : sıhhi tesisat



kaymul
11-12-2007, 11:09
-Sıhhı Tesisat-


BÖLÜM I
GİRİŞ

Sıhhi tesisat, yapı için gerekli olan suyun temini, depolanması, ısıtılması, yumuşatılması, basınçlandırılması ve dağıtımı, pis suyun atılması, atık suyun arıtılması, yağmur suyu tahliyesi ve yangın söndürme konularını içerir.

Çağdaş dünyamızda insanların sağlıklı, güvenli, konforlu ve ekonomik bir şekilde yaşaması ve çağdaş yapılara sahip olmasında hiç şüphesiz ki tesisat mühendisliğinin önemi büyüktür. Her gün kendini yenileyen ve geliştiren önemli bir uzmanlık alanıdır.

Yapının sıhhi tesisat projelerinin ön hazırlığında, mimari projeler üzerinde mimarlar ile birlikte boru geçiş yerleri ve cihaz yerleşimi konularında çalışmalar yapılmalıdır.

Modern bir sıhhi tesisat sisteminin oluşması için aşağıdakiler sıralanabilir.

ü Yapı sakinlerine güvenilir bir temiz su sağlanması ve bu suya her hangi bir sıvının karışmasının önlenmesi,
ü Aygıt sayısı, sağlanan suyun miktar ve basınç yönünden uygun bir sistem kurulması,
ü Gerekli hallerde suyun depolanması,
ü Pis su drenaj sisteminin tıkanma ve kirlenmelerden, katı madde birikimlerinden uygun bir bakımla korunmasının sağlanması,
ü Kabul edilebilir bir tesisat ömrü için uygun bou ve donatım malzemelerinin seçilmesi,
ü Temiz su ve pis su sistemlerinde uygun ayırma, yalıtım ve havalandırmanın sağlanması








BÖLÜM II
TEMİZ SOĞUK SU TESİSATI

Temiz soğuk su tesisatı; borular, fitting armatürler, su sayaçları, su deposu, hidrofor tesisatı, havalıklar ve basınç regülatörlerinden oluşur. Normal olarak temiz su şehir şebekesinden beslenir.


SUYUN DEPOLANMASI
Sürekli su kesintilerinin olduğu şehirlerde temiz suyun depolanması gerekmektedir. Bu depolama da kişi başı günde 100-120 litre yeterli olacaktır. Depo hacimleri belirlenirken günlük su tüketimi maksimum düzeyde belirlenmesi gerekir. Depo hacmi binanın 2 veya 3 günlük su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte seçilir.

Su depolama aynı zamanda yangın rezervi olarak bazı uygulamalarda şart konulmuştur. Yangın suyu deposu ayrı yapılabileceği gibi, kullanma suyu rezervine yangın suyu rezervi ilave edilmiş toplam su aynı depoda da saklanabilir.


HİDROFORLAR
Basıncı düşük bir akışkanı belli bir rezervuardan veya direkt şehir şebekesinden alarak gereken basınç ve debide kullanıma sunan ve işletimini kullanım şartlarına göre kendisi tamamen otomatik olarak gerçekleştiren pompa sistemlerine tesisat mühendisliği terminolojisinde hidrofor denmektedir.

Hidroforlar kullanım amaçlarına, teknik özelliklerine, kullanılan pompa sayısına bakılarak farklı sınıflandırmalara sokulurlar. Hidrofor seçimi ve hesaplama yöntemleri standartlarda belirlenen sorular ve formüllerle bulunabilir.


BORU ŞEBEKESİ
Bina temiz su tesisatının üç ana bölümü ; Bina bağlantı hattı, Su Sayacı ve kullanma hattı olarak görülmektedir.

Bina içinden geçen soğuk su boruları terlemeye karşı mutlaka izole edilmelidir. Bina dışından geçen su boruları ise donmayı önlemek için izole edilirler. Duvar ve toprak altına monte edilen borular korozyona karşı izole dilmelidir. Toprak altına döşenen borular, dış hava sıcaklığına göre değişen don seviyesinin daha altında olmalıdır.

Temiz su tesisatının, aslında projelendirilmesinde en çok dikkat edilecek konulardan biriside sestir. Tesisatta rahatsız edici ses oluşmamalıdır.


Ø Bina Bağlantı Hattı
Doğrudan ana kanaldan alınan kol, yaklaşık 1 m. derinlikte yer artından binaya ulaşır. Bu boru üzerine inşaat yapılmaz. Ana kanaldan çıkış yakınında bir vana bulunmalıdır.

Ø Su Sayaçları
Sayaçlar tesisata, bozuldukları zaman tamir için yerinden sökülebilecek şekilde bağlanır. Bu nedenle her iki tarafına kapama vanası olmalıdır. Ayrıca saatten sonra boşaltmalı çek valf konuşması faydalı olacaktır.



TEMİZ SU BORU TESİSATI HESABI
Temiz su boru hesabı, basınç kayıplarının dengelenmesi esasına dayanır. En kritik devreden başlayarak, boru devrelerinde kullanılabilecek basınç düşümünü sağlayan, boru çapları belirlenir. Bunun için ; a. Borudaki hesaba esas su debisi
b. Kullanma noktasındaki istenen akma basıncı
c. Şebeke basıncındaki basıncın belirlenmesi
d. Borulardaki basınç kayıplarının hesabı gerekir.

Ø Su Debisinin Hesabı
Çeşitli kullanma yerlerindeki farklı boyutlu elemanlarda akma basınçları, su sıcaklıkları ve debileri çeşitli tablolarda verilmektedir. Bu kullanma yerlerini besleyen bir borudan geçen su miktarı, kullanma yerindeki su debilerinin toplamı değildir. Bütün muslukların aynı anda açık olduğu düşünülmez. Bu nedenle eş zaman faktörü göz önüne alınmaktadır.

Bu amaçlar Yük Birimi (YB) kavramı geliştirilmiştir. Böylece standart bir hesap yapılabilmedir. YB yöntemine göre, çok sayıda armatürü besleyen bir borudaki hesaba esas su debisinin bulmak için, önce bu borunun beslediği armatürlerin YB değerleri toplanarak borunun YB değeri, Z bulunur.
Aşağıda, ufak bir hesap örneği verilmiştir.


3 5

1 2 4

1 nolu borunun BATARYA DN 15 olarak 2,5 YB
2 Nolu borunun LAVABO olarak 0,5 YB
3 nolu birleşmenin 1+2 olarak 3 YB
4 nolu borunun KLOZET olarak 0,25 YB ve
5 nolu giriş borusunun toplam yük birimi, Z =4+5 nolu borular ile 3,25 YB bulunmaktadır.

Çeşitli armatürlerin debi ve yükleme birimi değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
TABLO – 1
ARMATÜR
(veya kullanma yeri)


Standart Akma

Basıncı (Pa)

Debi (L/s)

Yük Birimi

Y.B
Musluk , Batarya DN 10


49050

0,25

1,0
Musluk , Batarya DN 15


49050

0,40

2,5
Musluk , Batarya DN 20


49050

1,00

16
Musluk , Batarya DN 25


49050

1,50

36
Gazlı Şofben , 10 L/dakika


245250

0,17

0,5
Gazlı Şofben , 16 L/dakika


245250

0,25

1,0
Gazlı Şofben , 26 L/dakika


245250

0,43

3,0
Lavabo


49050

0,17

0,5
Banyo Küvet Bataryası , DN 15


49050

0,40

2,5
Banyo Küvet Bataryası , DN 20


49050

1,0

16
Banyo Duş Bataryası , DN 15


98100

0,25

2,5
Banyo Duş Bataryası , DN 15


98100

1,0

16
Basınçlı Hela Yıkayıcı, DN 15


127530

0,6

6
Rezervuar Musluğu


49050

0,125

0,25
Pisuvar


49050

0,125

0,25
Çamaşır Makinesi


49050

0,4

2,5
Bulaşık Makinesi


49050

0,4

2,5



Ø Kullanma Noktası Basıncı
Kullanma yerlerindeki akma basınçları üstte verilen tablo 1 ‘de ikinci sütunundan okunabilir.

Ø Şebeke Basıncı
a. Temiz su tesisatı doğrudan şebekeye bağlanmış ise şebeke basıncından, su sayacındaki basınç kaybı çıkarılır. Su sayacındaki basınç kaybı 49050 Pa seçilmelidir.
b. Hidrofor kullanılması halinde başlangıç basıncı hidrofor çıkış basıncıdır. Hesaba, esas hidrofor alt basıncı alınmalıdır.



Ø Borulardaki Basınç Kayıpları
Boru tesisatındaki basınç kayıplarının belirlenmesi için iki yöntem vardır.
a. Boru tesisatında meydana gelen sürtünme ve lokal kayıpların toplamı, borulardaki kireçlenme faktörünü de göz önüne alarak hazırlanan tablolardan okunur.
b. Diğer boru ve kanal tesisatlarında olduğu gibi sürtünme kaybı ve yerel kayıp değerlerini ayrı ayrı hesaplamak ve bunların toplamını, kirlenmeyi göz önüne almak üzere bir katsayı ile çarpma yöntemi ile belirlenir.

Temiz su tesisatında hızlar 1 m/s ile 2 m/s arasında olmalıdır. Sese çok duyarlı hastane gibi mekanlarda 1 m/s ‘nin altında, sesin önemsiz olduğu endüstriyel uygulamalarda ise 3 m/s ‘ye kadar alınabilir.

Borulardaki basınç kayıpları arka sayfada TABLO –3 ile verilmiştir.

Ø Boru Tesisatının Çap Hesabı
Boru tesisatının hesabı, esas olarak çapların belirlenmesidir. Bu boyutlandırmanın temeli, verilen yük altında en elverişsiz kullanma yerinde istenen su debisinin ve basıncının sağlanmasıdır. Bunun için girişten kullanma yerine kadar olan boru tesisatındaki basınç kaybının, kullanılabilecek basınç değerini geçmemesi gerekir.

Hesap aşağıdaki gibi yapılmaktadır.
a. Temiz su şebeke basıncı (veya hidrofor alt basıncı) (Pa)
b. En elverişsiz kullanma yerinin bina bağlantısından itibaren yüksekliği (m) x 9810 = (Pa)
c. Kritik kullanma yerindeki akma basıncı (Pa)
d. Su sayacı basınç kaybı belirlenir (Pa)
e. Kullanılabilir etkin basınç = d – (a + b + c) (Pa)
f. Kritik hat toplam boyu (m)
g. Ortalama basın kaybı (Pa/m)
h. Ortalama basınç kaybı değerleri kullanılarak boru çapları seçilir. Seçilen boru çapları ile basınç kayıpları hesaplanarak, kullanılabilir toplam basınç kaybından küçük olduğu kontrol edilir. Küçükse tamamdır, küçük değilse çap değişiklikleri yapılarak yeniden kontrol edilir.

Bu amaçla aşağıda görüldüğü gibi bir tablo hazırlamakta fayda vardır.



Boru

No

Y.B.

Debi (L/s)

Çap

Boy (m)

Öz.Bas.Kay. (Pa/m)

Top.Bas.Kay. (Pa)

















Belirli Y.B. için çap değerleri TABLO –2 ‘de verilmiştir.


Y.B.

ÇAP (mm)



Y.B.

ÇAP (mm)

0,5 – 3

15

20,5 – 35

32

3,5 – 5

20

35,5 – 70

40

5,5 – 20

25

70,5 ve üstü

50


TABLO 3 – ÇELİK VE DÖKME BORULAR İÇİN YEREL BASINÇ KAYIPLARI

































BÖLÜM III
TEMİZ SICAK SU TESİSATI

SICAK SU HAZIRLAYICILARI
Ø Gazlı Şofbenler
Doğal gaz ve sıvılaştırılmış petrol gazı ile çalışır. Genellikle ani ısıtıcılı tipi kullanılır. Ana bölümleri; su ısıtıcı kanatlı borulu serpantin, atmosferik brülörlü yanma odası, gaz kontrol ve güvenlik donanımı, gövde, su ve gaz boruları olarak sayılabilir.

Açık yanma odalı ve doğal gazlı şofbenler mutlaka bacaya bağlanmalıdır. Yanma havası yeteri kadar beslenmelidir. Bu yüzden bağlantı yapılacak yerin dış hava bağlantısı ve iç hacminin yeterli olması gerekmektedir.

Şofbenlerde farklı tiplerde güvenlik elemanları bulunmaktadır. Gaz ve yanmanın dışında su akışı da güvenlik altına alınmıştır.sıcak su kullanımı olmadan gaz vanası açılmaz. Ayrıca su basıncı içinde minimum bir değer ayarlanmıştır. Su basıncı bu değerin üzerine çıkmadıkça, gaz beslemesi olmaz. Bu nedenle şebeke basıncının sabit olmadığı yerlerde şofbenlerin stabil çalışması mümkün değildir.

Ø Elektrikli Termosifonlar
Kullanma sıcak suyunun lokal olarak üretilmesinde en güvenli ve konforlu cihazlar elektrikli termosifonlardır. Bu cihazlar depolu olup, 10°C ‘deki soğuk su girişinde 1 kWh elektrik enerjisi ile 50°C’de 20 litre veya 37°C ‘de 30 litre sıcak su verebilmektedirler.


KULLANMA SICAK SUYU DAĞITIM TESİSATI
Sıcak su tesisatı üretilen kullanma sıcak suyunu kullanma noktaları olan musluklara dağıtan hattır. Boru tesisatı üstten dağıtma ve alttan dağıtma olmak üzere iki tür diyebiliriz. Üçüncü bir sistem içinde bunların kombine sistemi olarak tarif edilebilir.

Alttan dağıtma biçiminde ana dağıtım hattı bodrumdadır. Yatay ana dağıtım borularından kolonlara su beslenir. Kolonlarla daire içi yatay dağıtma borularına ulaşılır. Bu sistemde üst üste olan ıslak hacimlere aynı kolondan besleme yapılmaktadır. Eğer dairenin sıcak su sarfiyatı ölçülmek isteniyorsa, bu durumda çok sayıda kolon yerine tek bir ana kolonla daire girişleri beslenir. Soğuk su tesisatına paralel bir biçimde, kolondan daireye ayrılan hat üzerinde bir sayaç bulunur ve daire içi, bütün yatay sıcak su sistemi tek bir noktadan beslenir. Bu durumda sirkülasyon hattı da kolonla sınırlı kalacaktır.

Üstten dağıtma biçiminde ise, ana dağıtım hattı çatıdadır. Hattın en yüksek noktasında havalık tüpü bulunur. Düşey dağıtma borularına su yukarıdan beslenir. Bu sistemde ısı kaybı fazladır. Eğer havalık tüpü kullanılıyorsa tahliye borusu üst kattaki sıhhi tesisat gereçlerinden birine bağlanmalı ve çıkışı görülebilmelidir. Böylece sızdırma yapıp yapmadığını kontrol etmek mümkün olur.


SİRKÜLASYON HATTI
Kullanma sıcak suyu dağıtım hatlarında musluklar kapalı olduğu ve su kullanılmadığı zamanlarda borulardaki su soğuyacaktır. Özellikle büyük sistemlerde bu konuda önlem alınmazsa, musluk açıldığında su gelene kadar önemli ölçüde su boşa akıtılır. Su israfının önlenmesi ve konfor için, sıcak su dağıtım hatlarında sirkülasyon hattı oluşturulur.

Günümüzde sıcak su ve sirkülasyon boruları ısıl izole edildiklerinden, sirkülasyon hattında doğan dolaşım yetersizdir. Bu yüzden küçük sistemlerde sirkülasyon hattı oluşturmak ve bir dolaşım pompası tesis etmek ekonomi ve konfor açısından gereklidir.


SICAK SU İHTİYACI ve SICAKLIĞI
Sıcak su kullanım ihtiyacı çok değişendir. Örneğin konutlardaki sıcak su kullanımı bile, sadece kişi ve konut büyüklüğüne bağlı değildir. İnsanların yaşam düzeyi, yaşı, sistemin yapısı ve mevsimine göre değişir. Kullanım kararlı değildir.

Sıcak su tesisatında ısıtıcıya soğuk su giriş sıcaklığı 10°C alınır. Sıcak su sıcaklığı 30 – 90 °C arasında değişir. Emniyet kurallarına göre sıcak su sıcaklığı 95 °C ile sınırlandırılmıştır.

Yıkanma amacı ile kullanma suyu sıcaklığı 35 – 45 °C ; mutfakta kullanım amacı ile kullanma suyu sıcaklığı 55 – 60 °C, endüstriyel amaçlarda ise daha yüksek olabilir.

TABLO – 4 : KONUTLARDA SICAK SU İHTİYACI



Kullanım Yeri

Bir Seferlik Kullanım (Litre)

Sıcaklık

(°C)

Süre

(Dakika)
MUSLUK DN 10


5

40

1
MUSLUK DN 15


10

40

1
MUSLUK DN 20


25

40

1
EVYE TEK GÖZLÜ


30

55

5
EVYE İKİ GÖZLÜ


50

55

5
LAVABO


5

35

1,5
BANYO KÜVETİ 100


100

40

15
BANYO KÜVETİ 160


150

40

15
BÜYÜK 180


250

40

20
DUŞ


50

40

6
OTURMA BANYOSU


50

40

4


Toplam İhtiyaç (60 °C) :
Basit 10...20 L/gün. Kişi
Yüksek 20...40 L/gün. Kişi
En Yüksek 40...80 L/gün. Kişi

BÖLÜM IV
TEMİZ SU TESİSATI BORULARI ve ARMATÜRLERİ

BORULAR
Temiz su tesisatında kullanılan borular kullanım amacına uygun, su kalitesini etkilemeyen ve korozyona dayanıklı malzemelerden yapılmalıdır.

Borular, bağlantı parçaları ve armatürler şebeke basıncına maruz ise, anma basıncı 1 MPa değerine dayanıklı olmalıdır. Temiz su tesisatında kullanılan borular farklı malzemelerden yapıl olabilir. Genel olarak galvanizli borular terci edilmektedir. Galvanizli borunun ömrü, galvaniz kalınlığına ve doğru kullanımına bağlı olarak, 10-50 yıldır. Ortalama 20 °C sıcaklıkta bu süre tespit edilmişken, sıcaklık ve basınç artması durumunda bu ömür daha azdır.

Boruları ufak bir sınıflandırma için;
1. Bakır borular
2. Plastik borular
3. Duktil demir borular olarak yazabiliriz.


ARMATÜRLER
Temiz su tesisatında kullanılan armatürler çeşitli gruplar halinde toplanabilir. Bir armatürde aranan özellikler ;
a. Sızdırmaz şekilde kapanması
b. Büyük basınç düşümleri yaratmaması
c. Gürültü doğurmaması
d. Basınç şokuna neden olmaması
e. Kolay servis verilebilmesi
f. Korozyona dayanıklı olabilmesi
g. Güzel görünüşlü olması

Ø Ayırma Vanaları
Ayırma vanaları tesisatın bir bölümünü ayırmak, su akışını düzenlemek amaçlarıyla kullanılır. Vanalar boşaltmalı veya boşaltmasız, vidalı veya flanşlı bağlantılı olabilir.

Ø Musluklar
Suyun kullanma noktasındaki açıp kapama elemanlarıdır. Sıcak su ve soğuk suda kullanıldığı gibi karıştırma bataryası biçiminde her iki amaçla da kullanılabilir.

Ø Emniyet Armatürleri
Emniyet elemanları tesisatın emniyetli çalışmasını temin ederler. Bu armatürlerde mutlak fonksiyon güvenirliği istenir. Eğer sistemde veya bir bölümünde basınç yüksek ise korunmak istenen kısmın nüne bir basınç düşürücü konulur. Böylece bu elemandan sonraki tesisat bölümünde ayarlanan basınç sürekli korunur.

Ø Çek Valflar
Suyun tek yönde akışını sağlayarak, geri dönüşü engellerler. Çek valflar, sıhhi tesisatta daha çok suyun geri tesisata kaçmasını önlemek üzere kullanılır.

Ø Havalıklar
Tesisatın havalandırılması için kullanılırlar. Bu elemanların tesisattaki havayı dışarı atmak için olanlarına hava atıcı, tesisata hava emmek için kullanılanlarına ise vakum kırıcı adı verilir ve sifon olayını önlemede kullanılırlar.

Ø Boru Ayırıcı
Boru ayırıcı bir emniyet elemanıdır. Tesisata besleme basıncı, en az 0,5 bar olmak üzere belirli bir değerin altına düştüğünde; bu tesisat bölümüne veya cihaza olan boru bağlantısını güvenli bir biçimde ayırır. Borudaki ayılma en az 20mm olmalıdır. Böylece içilemez veya tehlikeli suyun geri kaçması önlenmiş olur.


BORU TESİSATININ DÜZENLENMESİ
Boru hatları açıktan, tesisat şaftlarından ve sıva altından geçirilebilir. Tesisat düzgün, kontrol edilebilir olmalıdır. Boru tesisatı boşaltılabilir olmalıdır. Bunun için aşağıda görüldüğü gibi boşaltma vanaları yerleştirilmelidir.














Boruların görülmesi istenmiyorsa, sıva altına yerleştirilebilir. Borunun yerleşmesi için kanal ölçüleri ; su boruları için 200mm, iki su borusu ve bir atık su borusu için 300mm olmalıdır. Su boruları elektronik ve elektrik tesisat odaları duvar ve tavanlarına döşenmez. Sıcak ve soğuk su boruları üst üste yatay geçişlerde, soğuk su borusu altta olmalıdır. Duvar ve döşeme geçişlerinde delik çapı, boru çapından büyük olmalı ve boru duvara temas etmemelidir. Döşeme geçişlerinde koruyucu kılavuz boru kullanılmalıdır. Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise çelik boruların asla alçı ve kireçle temas etmemeleridir.


BÖLÜM V
PİS SU TESİSATI

Atık suları, pis su ve yağmur suyu olarak ikiye ayırmak mümkündür. Pis su tesisatı şehir kanalizasyon şebekesine bağlanır. Yağmur suyu ise ayrı bir tesisatta toplanıp, şehir yağmur suyu kanalizasyonuna bağlanmalıdır. Ancak Türkiye’de pek çok yerde ayrı yağmur kanalı olmadığından, yağmur suyu tesisatının da pis su kanalizasyonuna bağlanması söz konusudur.

Bina içi yağmur ve pis su tesisatları ayrı olmalıdır.

Yatay pis su borularına genel olarak akış yönünde bir eğim verilir. Böylece ;
a. Doğal akış mümkün olur
b. Çürümeye elverişli maddelerin yığılması ve suyunu kaybetmesi önlenir.

Yatay kanallardaki hız en az 0,4 m/s ile 1m/s arasında olmalıdır.


PİS SU BORULARINDA BASINÇ DAĞILIMI ve HAVALANDIRMA GEREKSİNİMİ
Pis ve kirli sularda ve bunları taşıyan borularda sağlığa zararlı ve rahatsız edici gazlar ve kokular bulunur. Bu gazların yaşam mahallerine sızmalarının önüne geçilmesi gereklidir. Bu amaçlar tesisatlarda sifon kullanılır. Sifonun temel işlevi, içinde bulundurduğu belirli yükseklikteki su kolonu tarafından gerçekleştirilir. Sifondaki su kolonu, pis su borularındaki gaz ve kokuları mahalden izole eder. Bir sifonun başarılı bir şekilde çalışmaya devam edebilmesi için sifondaki bu su, muhafaza edilmelidir.

Sifondaki su tabakasının yüksekliği normal halde 50-100mm olur.





. . . . . . SİFON FOTOĞRAFLARI KONACAK . . . .



Pis su bağlantı borularında ve kolonlarda normal olarak suyun akışı bütün boru kesitini kaplamaz. Su bir taraftan akarken, boru kesitinin diğer bölümlerinden hava ters yönde geçerek basınç dengelenmesini sağlar. Ancak özellikle hela gibi gereçlerden bir anda büyük miktarda suyun boşalması halinde ve boru kesitleri yetersiz ise, suyun boruda ve özellikle kolonlarda hareketli bir piston etkisi yaratır. Bu piston etkisi ile, pistonun gerisinde vakum ve pistonun önünde basınç meydana gelir. Eğer bu piston ön ve arkasından yeterli bir şekilde havalandırılmazsa, 9810 Pa değerine kadar ulaşabilen basınç değişimlerine neden olur.

TABLO – 5 : SİFON BOYUTLARI
Cihaz


QS max (L/s)

h1 (mm)

Y.D.

Çıkış DN
Klozet


2,3

50

2,5

100
Bide


0,6

60

0,5

32 / 40
Duş


0,6

50

1,0

40 / 50
Pisuvar


1,1

60

0,5

50
Banyo küveti


1,1

50

1,0

40 / 50
Evye


1,1

60

1,0

40 / 50
Banyo yer süzgeci


1,2

50

1,0

50



PİS SU BORULARININ BOYUTLANDIRILMASI
Yatay borularda pis ve kirli suyun akışının uygun bir biçimde temini ve havanın ters akışı için, borulara akış doğrultusunda eğim verilir. Eğim ve su taşıma derecelerinde aşağıdaki gibi bahsedebiliriz.

Eğim Akış Hızı Su Taşıma Derecesi
2 – 5 Cm/m 0,8 – 1,2 M/S İyi
Daha Az Daha Küçük Tamamen Dolu
Daha Fazla Daha Büyük Gereksiz

Pis su borularının boyutlandırılmasında genellikle sarfiyat birimi “SB” esas alınır. Bir borunun SB si belirli is, içinden geçen su debisi de bellidir.

Bina içi pis su borularına ait, Sarfiyat Birimleri Tablo 6 ‘da verilmiştir.

TABLO – 6 : SARFİYAT BİRİMLERİ
SARFİYAT CİHAZI
SARFİYAT BİRİMİ
Küvet , Duş Teknesi


7
Hale Taşı Ve Klozet


8
Lavabo Ve Yer Süzgeci


2
Evye , Çamaşır Makinesi


4
Pisuvar Ve Bide


1



TABLO – 7 : SARFİYAT BİRİMLERİNE GÖRE BORU ÇAPLARI


Yatay Boru Sarfiyat Birimi

Düşey Boru Sarfiyat Birimi

Boru Çapı

0-4

-

50

4-25

0-40

70

25-100

40-150

100

100-270

150-400

125

270-600

400-900

150


Önemli Not : Hesaplamalarda, hela taşı ve klozet çıkışı ve bağlantısı mutlaka 100mm olacaktır.


SÜZGEÇLER
Döşemelerdeki kirli suların tesisata akmasını sağlayan, ancak tesisattaki bip kokuların bina içine girmesini önleyen özel sifonlara süzgeç denir.

RÖGARLAR
Rögar, toprak altından geçen kirli su borularının, kontrolü ile bina dışına döşenen beton borularda yön değiştirmek ve boru akıntılarının %2 civarında kalmasını sağlamak için yapılan bir toprak altı bacasıdır.

1. AÇIK RÖGAR :
Sular içibe dökülüp veya giren ve sonra istenilen yönden çıkıp giden rögarlardır. Bu rögarlar bina dışı tesisatta kullanılır. Bina içinde kullanılmaz.

2. KAPALI RÖGAR :
Kirli su borularının gelip geçtiği ve kapalı pik kontrol kapağının bulunduğu rögarlardır. Bunun içine hiç su dökülmez. Bina içine yapılır. Bina içindeki dik yatay bağlantılar 8-10 metreyi geçerse, kontrol için ve tıkandığı döşemeleri kırmadan gidermek için araya bir kontrol kapağı konulur.



























BÖLÜM VI
SIHHİ TESİSATIN PLANLANMASI ve YERLEŞİMİ

Sıhhi tesisatın ve yapının mimari planlanmasında bazı kriter ve kurallara uyulmalıdır :
1. Aydınlatma ve havalandırma
2. Sese karşı koruma
3. Hareket Akışı
4. İzolasyon

Ayrıca sıhhi tesisatın mimari açıdan planlanmasında aşağıdaki hususlara mümkün olduğunca uyulmalıdır. Bunlar ;
1. Islak hacimler düşey doğrultuda üst üste, yatay planda ise yan yana getirilmelidir.
2. Banyo ve helaların yapının özelliğine göre ya 25 ile 40 cm düşük döşeme olarak yapılmalı veya asma tavan oluşturularak bir üst katın tesisatına yer oluşturulmalıdır.
3. Düşey borular, kolayca ulaşılabilecek şaftlardan geçirilmeli ve bunun için yeterli ölçüde şaft bırakılmalıdır.
4. Tuğla duvardan geçen borular için yatay kanallar oluşturulmalıdır.
5. Banyolarda döşeme içinden çelik boru geçirilmemelidir.


SIHHİ GEREÇ YERLEŞİM ÖLÇÜLERİ
Sıhhi tesisatta kullanılan çeşitli sıhhi gereçler için bırakılması gerekli alanlar standart olarak verilmiştir. Burada ölçüler minimum, konfor ve tavsiye edilen olmak üzeredir.

Klozet ve lavabolar seramikten yapılmış olmalıdır. Mermer yapı hijyenik değildir.

Mutfak evyeleri, seramik, paslanmaz çelik veya çelikten yapılmış emaye kaplı olmalıdır.


LAVABOLAR
Lavabolar büyüklüklerine ve formlarına göre ayrılabilir. Hijyenik açıdan taşmasız olması daha iyidir.

Lavabo montajında dikkat edilecek hususlar ise;
- Tesit deliklerinin yerinin belirlenmesi gerekir
- Cıvata ve konsol yerleştirildikten sonra harcın donması beklenmelidir.
- Lavaboların monte dildikleri duvar yüzeyi ve tezgah ile temas eden yerlerinde silikon kullanılmalıdır.

.... LAVABO MONTAJ ÖLÇÜLERİ FOTOSU....
























KLOZETLER
Konutlarda, iş yerlerinde vb. su ile yıkamalı helalar kullanılır. Hijyen birinci planda olduğundan malzeme seramikten yapılmış olmalıdır.

Helalar ; alafranga helalar (klozetler) ve alaturka helalar (hela taşları) olarak ikiye ayrılmaktadır.









BANYO KÜVETLERİ
Yatmalı ve oturmalı olarak ikiye ayrılmaktadır.

Küvet ve duş teknesinin iç düzeyi banyo döşemesinden daha aşağı kotta olmamalıdır. Kaygan yüzey olduğu için, küvet içerisine adım atıldığında, ayak banyo kotundan daha aşağı kota basarsa kayma olasılığı artar. Bu nedenle küvet ve duş teknesinin iç yüzeyi banyo döşemesi ile aynı seviyede veya 5-10 cm daha yukarıda olmalıdır.

Banyo küvetinin monte edileceği düşük döşemenin sızdırmazlığını temin için izole edilmesi tavsiye edilir. Banyo küvetleri, yapılan ayaklar üzerine yerleştirilmeli ve sifonun temizlenmesi için önlem alınmalıdır. Banyo bataryası, küvetin boşaltma deliğine yakın bir yere monte edilmelidir.


DUŞLAR
Duşlar akan su ile tam yıkanma amacı ile kullanılırlar. Duş teknesi emayelenmiş döküm veya çelik saç, plastik, seramik veya fire clay malzemeden üretilmiştir. Fayans veya emaye kaplı duş teknelerinin tercih edilmesini öneririz.

Su kullanımı 35 ile 40 litre, genellikle 60 –90 litre mertebesindedir. Büyüklüğü 75x75 ile 90x90cm arası olmaktadır.duş teknesi boyutu en az 80x80 cm olmalıdır.


MUTFAK EVYELERİ
Mutfaklarda yiyecek hazırlama ve bulaşık yıkama için damlalıklı çift gözlü mutfak evyesi ve çalışma tezgahı bulunması gerekmektedir. Bir bulaşık makinesi olması halinde tek gözlü evye yeterlidir. Evyelerde genellikle duvar musluk veya bataryaları kullanılır. Batarya cinsine göre montaj yüksekliğine dikkat edilmelidir.



BÖLÜM VII
VİLLA TESİSATININ PROJELENDİRİLMESİ

Önceki bölümlerde teorik olarak değindiğimiz noktalara seçtiğimiz villanın projelendirilmesi ile pratik olarak girmiş bulunmaktayız.

Tüm çalışmalar sonucunda elde edilmiş olan hesaplar, kullanılan yöntemler ve kolon – kesit – vaziyet planları ile sunularak projelendirilmiştir.

Kesit şemasını arka sayfada verdiğim villa; İstanbul ili Sarıyer İlçesi Bahçeköy Beldesi’ndedir.



Şebeke Basıncı


392280

Pa






Sayaç Basınç Kaybı


49035

Pa
Kritik Nokta Akma Basıncı


49035

Pa
Kritik Nokta Yüksekliği (5,5m)


53938

Pa







Toplam Etkin Basınç


240272

Pa







Kritik Hat Basınç Kaybı


201041

Pa
(1-3-5-7-9-13-16-18-20-26)







Toplam etkin basınç, kritik hat basıncından daha büyük olduğundan; kritik noktaya su rahatça ulaşabilmektedir. Bu nedenle hidrofora gereksinim duymayız.

Villa içerisinde kullanılan cihazlar ve sayıları aşağıya çıkarılmıştır.

KLOZET 4 adet
LAVABO 4 adet
DUŞ TEKNESİ 2 adet
YER SÜZGECİ 5 adet
ÇAMAŞIR MAKİNESİ 1 adet
BULAŞIK MAKİNESİ 1 adet
BULAŞIK EVYESİ 1 adet
ŞOFBEN 1 adet


Temiz su tesisatında ana ve yerel basınç düşümleri için ;



No

Y.B.

Çap

Boy (m)

Öz.Bas.Kay. (Pa/m)


Top.Bas.Kay. (Pa)


1

0,5

15

1,08

3825


4131


2

0,5

15

0,25

3825


956,25


3

1

15

1

7649


7649


4

2,5

15

0,15

19222


2883,3


5

3,5

20

3,5

5590


19565


6

0,5

15

4,48

3825


17136


7

4

20

1,4

6473


9062,2


8

2,5

15

0,15

19222


2883,3


9

6,5

25

2

3138


6276


10

0,5

15

3,25

3825


12431,25


11

2,5

15

0,15

3825


573,75


12

3

15

3,2

23046


73747,2


13

9,5

25

2

4511


9022


14

0,5

15

2,48

3825


9486


15

0,5

15

1

3825


3825


16

10,5

25

2,75

5050


13887,5


17

0,5

15

1

3825


3825


18

11

25

0,75

5296


3972


19

0,5

15

0,25

3825


956,25


20

11,5

25

3,25

5541


18008,25


21

2,5

15

1,4

19222


26910,8


22

0,5

15

0,15

3825


573,75


23

3

15

4,75

23046


109468,5


24

3

15

0,8

23046


18436,8


25

6

25

3,25

2844


9243


26

17,5

25

1

8385


8385


27

0,5

15

1,35

3825


5163,75


28

2,5

15

0,2

19222


3844,4


29

3

15

4,9

23046


112925,4


30

2,5

15

0,2

19222


3844,4


31

5,5

25

2,1

2648


5560,8


32

0,5

15

3,35

3825


12813,75


33

2,5

15

0,2

19222


3844,4


34

3

15

1,1

23046


25350,6


35

5,5

25

4,95

2648


13107,6


36

0,5

15

0,8

3825


3060


37

6

25

5

2844


14220


38

2,5

15

1,3

19222


24988,6


39

0,5

15

0,2

3825


765


40

3

15

5,25

23046


120991,5


41

9

25

0,9

4315


3883,5





Sıcak su için şofbenden çıkan 9 YB, 0,3 eş zaman kullanım faktörü ile 3 YB ‘lik giriş miktarına tekabül eder ve miktarı karşılayacak şekilde 26 L/dakikalık şofben seçilir.

Pis su tesisatı için olması gereken ölçüler SARFİYAT BİRİMİ esasına göre önceki bölümlerde değinilmiş ve aynı şekilde burada uygulanmıştır. Pis su borularına da birer numara verilerek ölçümlendirme daha kolay anlaşılır hale getirilmiştir.

Buna Göre ;



No

Kolon

S.B.

Çap
Bilgi


1

P1

8

100
Klozet


2

P1

2

50
Lavabo


3

P1

10

100
1-2 bağlantı


4

P1

2

50
yer süzgeci


5

P1

7

70
duş teknesi


6

P1

9

70
4-5 bağlantı


7

P1

19

100
3-6 bağlantı


8

P2

2

50
Lavabo


9

P2

4

50
Çamaşır makinesi


10

P2

6

70
8-9 bağlantı


11

P2

7

70
duş teknesi


12

P2

13

70
10-11 bağlantı


13

P2

2

50
yer süzgeci


14

P2

15

70
12-13 bağlantı


15

P2

8

100
Klozet


16

P2

23

100
14-15 bağlantı


17

P2

2

50
Lavabo


18

P2

8

100
Klozet


19

P2

10

100
17-18 bağlantı


20

P2

2

50
yer süzgeci


21

P2

12

100
19-20 bağlantı


22

P2

35

100
16-21 bağlantı


23

P2

2

50
Lavabo


24

P2

8

100
Klozet


25

P2

10

100
23-24 bağlantı


26

P2

2

50
yer süzgeci


27

P2

12

100
25-26 bağlantı


28

P2

47

100
22-27 bağlantı


29

P3

2

50
yer süzgeci


30

P3

4

50
Evye


31

P3

6

70
29-30


32

P3

4

50
Bulaşık Makinesi


33

P3

10

70
31-32