Ülkemizde en çok suistimal edilen imar konularından biriside çatı katlarıdır.Özellikle belediyeler bu konuyu öyle suistimal ederler ki, aldıkları meclis kararları ile çatı katı adı altında adeta normal bir kat ortaya çıkar.Bunların çogu yanlış uygulamalardır, yönetmeliğe aykırı tasarruflardır.

Peki yönetmeliğimiz neyi emreder ? çatı katı nasıl olmaldıır ?

Çatı arasına kesinlikle bağımsız bölüm yapılamaz.Çatı aralarına su deposu, asansör kulasi, gibi yerlerin yanında son kattaki bağımsız bölümlerle irtibatlı odalar yapılabilir.Yani çatı katı ancak dublex olarak kullanılabilir(konut yapıları).Eğer bir yapıda çatı arasına odalar yapılmak isteniyorsa, yer kazanma amaçlı çatı yükseltilemez.Sanki çatı arası hiç kullanılmayacakmış gibi, yönetmeliğe uygun çatı yapılır, çatı arasında kalan kısımlar daha sonra yükseklik elverdiği ölçüde kullanılır.Çatı arası kullanmanın mantığı budur.Çatı arası mekanlar mutlaka çatı eğimi içerisinde kalmalıdır.Çatıda yükseltilerde yapılamaz.Çatı katlarında, çatının şekli düşünüldüğünde, saçaklardan itibaren çatı yükselmeye başlar.Dolayısıyle saçakların başlangıcından itibaren belli kısımlar yükseklikten dolayı kullanılamaz.Ancak çatı arasına yapılan odalar için, çatı eğimi içerisinde kalmak şartı ile fonksiyonel olmak şartı ile herhangi bir yükseklik sınırı yönetmeliğimizde yer almaz.Bu cümleden 100 cm yüksekliğindede oda yapılabilir gibi sonuç çıkamaz.Fonksiyonel görevi yerine getimeldiir ibaresi yüksekliğin makul seviyede olmasını yani insan kafasının tavana çarpmadan hareketini yapmasını emreder.Yine bazı uyanık mimarlar çatı katını bagımsız bölüm yapamadıklarından son kata sadece bir merdiven koyup , tüm odaları çatı arasına yerleştirirler.Dairenin sadece girişi son kattadır.Daireye girer girmez hemen dublex merdivenle yukarı çıkılmaktadır.Bu şekilde son kattaki daireler geniş ve yer kayıpsız yapılabilmektedir.Ama bu durum yönetmeliğimize aykırıdır(sadece giriş ve dublex merdiven altta, tüm odalar çatı arasında).Yönetmeliğimize göre ,son kata bağımsız bölümde olması gereken minimum odalar ın hepsi konmak zorundadır(tuvalet, banyo dahil).Çatı arasına ise bunlara ek fazladan odaların konmasına izin verilmiştir.Yani çatı katı olmasa bile son kata bagımsız bölüm hükmünde olmak zorundadır.

Çatı arasından maximum verimi elde etmek için, çatının mümkün mertebe yüksek olması gerekir.Eğimin fazla olması gerekir.Eğimin en yüksek yerden başlaması gerekir.Çatı eğimi saçak ucundan itibaren hesaplanır.Bu yüzden saçak ucunun biraz yükseltilmesi , çatı arasında kullanılacak alanın buyuk olmasını sağlar.Yönetmelik saçak ucunun en fazla 1.20 metre yükseltilebilecegini söyler.Dolaysııyle çatı eğimini 1.20 metre yüksekten başlatmak mümkündür.Çatı arası mekanlar için önemli bir kuralda, çatı arasındaki oda üstlerine kesinlikle döşeme atılmaması gereğidir(betonarme, ahşap vb).Çatı araları döşemelerle bölünemez.

Buraya kadar yazılan şeyler konut tipi yapılar içindi.Konut haricindeki yapılarda(otel,avm , okull vb)çatı araları spor salonu, sergi salonu, toplantı salonu, yemekhane olarak projelendirilebilir.Ancak buraların ortak alan olması zorunludur ve yine çatı eğimi içerisinde kalmalıdır.

Son olarak teraslarla ilgili bir hatırlatma yapmakda fayda var.Çatı araları kullanıldığında genelde terasta bırakılır.Eğer çatı arası tek bir bağımsız bölüme hitap ediyorsa yani tek dublex varsa pek problem ortaya çıkmaz.Ancak çatıda birden fazla bağımsız bölüme ait birden fazla teras yapılacaksa iki teras arasında minimum3 metre mesafe olmalıdır.Terastan rahatlıkla diğer daireye geçilmemelidir.




Ahmet ÇELİKKOLLU
İnşaat Mühendisi
ESKİŞEHİR