SerMimar
05-04-2008, 12:18
Nedenleriyle Birlikte “Mimarlık Eğitiminde Dersler ve Tarihçeleri”
Metin KARADAĞ
Gelecekteki Mimarlık Eğitimi Bizlerden Nasıl Ders/ler Bekler?:
Geçmişte yer alanları da göz ardı etmeksizin günümüz eğitim sürecinde yer alan dersler üzerine düşünenlerin, geleceğe dönük olarak önerebilecekleri mimarlık dersleri olabilir.
Bugün için hayal ürünü olmaları, onların değer taşıyamayacağı anlamına gelmez...
Bunların bugünün ve yarının mimarlık eğitimi için ne kadar değer taşıdığını kavrayabilmek için önce ortaya çıkıp yazılı ve görsel araçlarla sunulmuş olmaları gerekir.
Bu konuda öneride bulunmak için eğitimci, mimar ya da mimarlık öğrencisi olmak da gerekmiyor. Ama hem eğitimci hem de mimar olmanın beklentilere daha fazla yanıt vereceği düşünülebilir.
Gelen öneriler yalnızca birbirleri için değil, günümüzün mimarlık eğitiminde yer alan dersler için de ufuk açıcı olabilir.
Günümüzde Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Bugün mimarlık eğitimi yapılan 40 kadar okul var. Ve her bir okulun dört yıllık eğitim süreci içinde birinci sınıftan mezun oluncaya kadarki süreçte yer alan tüm dersleri göz önüne getirdiğimizde ciddi bir istatistik tablosu ile karşılaşırız.
Özellikle Resmî Gazete’nin 2 Şubat 2008 Cumartesi tarihli 26775. sayısında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan duyuruyla, Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik / İkinci Bölüm / Mesleklere İlişkin Gerekli Koşullar / Mimarlık / Madde 9’da UIA-UNESCO Mimarlık Eğitim Şartı’nın 11 maddesinin kabul edildiğini hatırlarsak; söz konusu bu 11 maddenin, aşağıdaki koşullardan oluştuğunu ve günümüz mimarlık eğitiminin “mihenk taşı” konumunda olduğunu görürüz:
(1) Mimarlık eğitimine kabul edilebilmek için asgari lise mezunu olmak gerekir.
(2) Mimarlık eğitimi, üniversitede tam gün üzerinden verilen asgari dört yıllık bir eğitimi kapsar.
(3) Mimarlık eğitimi sonunda mezun olan mimarların;
a) Hem estetik, hem de teknik koşulları sağlayacak mimari tasarımlar yaratabilme becerisine sahip olmaları,
b) Mimarlık tarihi ve teorileri, mimarlıkla ilgili sanat, teknolojiler ve beşeri bilimler hakkında yeterli düzeyde bilgiye sahip olmaları,
c) Mimari tasarımın kalitesini etkilemesi açısından güzel sanatlar bilgisine sahip olmaları,
ç) Kentsel planlama ve tasarım hakkında yeterli bilgi ve planlama süreci ile ilgili becerilere sahip olmaları,
d) İnsanlar ve binalar ile binalar ve çevre arasındaki ilişkiyi; binalar, binalar arasındaki alanların ve ölçeklerin insanların ihtiyaçları ile ilişkilendirilmesi gerektiğini anlayabilmeleri,
e) Mimarlık mesleğini, mimarın toplum içerisindeki rolünü anlayabilmeleri ve toplumsal faktörleri dikkate alan özet bilgiler hazırlayabilmeleri,
f) Bir proje tasarısı için özet bilgi hazırlayabilmeleri ve araştırma metotlarını anlayabilmeleri,
g) Bina tasarımı ile ilgili yapısal tasarım, inşaata ait ve mühendislik ile ilgili problemleri anlayabilmeleri,
h) Binaların içlerini iklim koşullarına göre koruyabilme ve konforunu sağlayabilmek üzere binaların fiziksel sorunları, teknolojiler ve işlevleri konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları,
ı) Masraf kalemleri ve bina mevzuatı kısıtlamaları içerisinde binayı kullananların ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli düzeyde tasarım becerisine sahip olmaları,
i) Planlama kavramlarını binaya ve çizimleri tüm planlamaya dönüştürebilmek için gerekli endüstri, organizasyon, tüzük ve usullere hakim olmaları, gerekmektedir.
Acaba bu koşulları hangi özellikleriyle birlikte yerine getirmektedir, günümüzdeki mimarlık eğitimi kapsamındaki dersler?
Bunların görülebilir olması, yani mimarlık eğitimi alanında hangi ihtiyaçları karşıladığının bilinmesi ve eğitim bütünlüğü içinde ne kadar yer tuttuğunun görülmesi gerekmektedir... Bu konuda yapılacak tüm sunumlar, doğrudan doğruya söz konusu dersi vermekte olan eğitimcinin yetki ve sorumluluk alanında yer almaktadır.
Cumhuriyet Tarihi Boyunca Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Adından da kolayca anlaşılabileceği gibi bir yanıyla içinde bulunduğumuz yakın tarihimizde yer almış ama şu an eğitim programlarında yer almayan dersleri kapsamaktadır. Mimarlık eğitiminin yakın tarih arkeolojisi diyebileceğimiz bu çalışmalar eğitim tarihçilerinin yanı sıra süreci birebir yaşamış olanların sunum yapabileceği bir alandır.
Coğrafyamızda, Cumhuriyet Tarihi Öncesi Dönemde Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Bu bölümde artık sunumların, mimarlık eğitiminde dersler konusunda çalışan mimarlık tarihçilerinin ilgi alanında yer almaktadır.
Karşılaştırmalı tarih çalışması olanağı da sunabileceğini düşündüğümüz bu bölüm mimarlık eğitiminde derslerin bugününü kavramakta büyük katkısı olacağını düşünebiliriz.
Dünyada “Mimarlık Okulları”nın Ortaya Çıkmasından Sonraki Süreçte Farklı Coğrafya ve Farklı Ülkelerden Ders Örnekleri:
Bu alan doğrudan doğruya mimarlık eğitimindeki derslerin geçmişini uluslararası alanda karşılaştırmalı olarak ele alma olanağı sunmaktadır. Mimarlık eğitimindeki derslerin arkeolojisi, günümüz mimarlık kültürünün köklerine doğru yapılacak yolculuğun da sürekli uğrak yeri olacaktır.
Dünyada Mimarlık Okulları Öncesindeki Süreçte Öğrenme ve Öğretme Biçimleri Olarak, Farklı Coğrafya ve Farklı Ülkelerde “Çıraklık - Kalfalık - Ustalık”:
Bu bölüm ise doğrudan doğruya mimarın tarihte yer alan ilk örnekleri üzerine yapılacak antropolojik ve arkeoloji alanındaki araştırmaları kapsamaktadır.
Eğer şu an aklınızdan “Bu çalışmalara nasıl katılabilir ve nasıl katkıda bulunabilirim?” sorusu geçiyorsa işin en zor kısmını aştığınızı söyleyebiliriz.
Bir katılımcı yeterli birikime sahip olduğunu düşünüyor ve sunum hazırlığını da yapabilecek durumdaysa, istediği herhangi bir kategoride çalışmaya katkısını sunabilir.
İletilmiş bir örneği (Şebnem Hoşkara ve Naciye Doratlı sunumu) incelemek ve konu ile ilgili tüm bilgilere ulaşmak isterseniz, Mimarlar Odası’nın “Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-IV”nın web sayfasından
[Only registered and activated users can see links] ([Only registered and activated users can see links]) ya da [Only registered and activated users can see links] ([Only registered and activated users can see links]) e-posta adresinden ulaşabilirsiniz.
Mimarlara Mektup Bülteni
Nisan 2008, Sayı: 110
Metin KARADAĞ
Gelecekteki Mimarlık Eğitimi Bizlerden Nasıl Ders/ler Bekler?:
Geçmişte yer alanları da göz ardı etmeksizin günümüz eğitim sürecinde yer alan dersler üzerine düşünenlerin, geleceğe dönük olarak önerebilecekleri mimarlık dersleri olabilir.
Bugün için hayal ürünü olmaları, onların değer taşıyamayacağı anlamına gelmez...
Bunların bugünün ve yarının mimarlık eğitimi için ne kadar değer taşıdığını kavrayabilmek için önce ortaya çıkıp yazılı ve görsel araçlarla sunulmuş olmaları gerekir.
Bu konuda öneride bulunmak için eğitimci, mimar ya da mimarlık öğrencisi olmak da gerekmiyor. Ama hem eğitimci hem de mimar olmanın beklentilere daha fazla yanıt vereceği düşünülebilir.
Gelen öneriler yalnızca birbirleri için değil, günümüzün mimarlık eğitiminde yer alan dersler için de ufuk açıcı olabilir.
Günümüzde Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Bugün mimarlık eğitimi yapılan 40 kadar okul var. Ve her bir okulun dört yıllık eğitim süreci içinde birinci sınıftan mezun oluncaya kadarki süreçte yer alan tüm dersleri göz önüne getirdiğimizde ciddi bir istatistik tablosu ile karşılaşırız.
Özellikle Resmî Gazete’nin 2 Şubat 2008 Cumartesi tarihli 26775. sayısında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan duyuruyla, Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik / İkinci Bölüm / Mesleklere İlişkin Gerekli Koşullar / Mimarlık / Madde 9’da UIA-UNESCO Mimarlık Eğitim Şartı’nın 11 maddesinin kabul edildiğini hatırlarsak; söz konusu bu 11 maddenin, aşağıdaki koşullardan oluştuğunu ve günümüz mimarlık eğitiminin “mihenk taşı” konumunda olduğunu görürüz:
(1) Mimarlık eğitimine kabul edilebilmek için asgari lise mezunu olmak gerekir.
(2) Mimarlık eğitimi, üniversitede tam gün üzerinden verilen asgari dört yıllık bir eğitimi kapsar.
(3) Mimarlık eğitimi sonunda mezun olan mimarların;
a) Hem estetik, hem de teknik koşulları sağlayacak mimari tasarımlar yaratabilme becerisine sahip olmaları,
b) Mimarlık tarihi ve teorileri, mimarlıkla ilgili sanat, teknolojiler ve beşeri bilimler hakkında yeterli düzeyde bilgiye sahip olmaları,
c) Mimari tasarımın kalitesini etkilemesi açısından güzel sanatlar bilgisine sahip olmaları,
ç) Kentsel planlama ve tasarım hakkında yeterli bilgi ve planlama süreci ile ilgili becerilere sahip olmaları,
d) İnsanlar ve binalar ile binalar ve çevre arasındaki ilişkiyi; binalar, binalar arasındaki alanların ve ölçeklerin insanların ihtiyaçları ile ilişkilendirilmesi gerektiğini anlayabilmeleri,
e) Mimarlık mesleğini, mimarın toplum içerisindeki rolünü anlayabilmeleri ve toplumsal faktörleri dikkate alan özet bilgiler hazırlayabilmeleri,
f) Bir proje tasarısı için özet bilgi hazırlayabilmeleri ve araştırma metotlarını anlayabilmeleri,
g) Bina tasarımı ile ilgili yapısal tasarım, inşaata ait ve mühendislik ile ilgili problemleri anlayabilmeleri,
h) Binaların içlerini iklim koşullarına göre koruyabilme ve konforunu sağlayabilmek üzere binaların fiziksel sorunları, teknolojiler ve işlevleri konusunda yeterli bilgiye sahip olmaları,
ı) Masraf kalemleri ve bina mevzuatı kısıtlamaları içerisinde binayı kullananların ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli düzeyde tasarım becerisine sahip olmaları,
i) Planlama kavramlarını binaya ve çizimleri tüm planlamaya dönüştürebilmek için gerekli endüstri, organizasyon, tüzük ve usullere hakim olmaları, gerekmektedir.
Acaba bu koşulları hangi özellikleriyle birlikte yerine getirmektedir, günümüzdeki mimarlık eğitimi kapsamındaki dersler?
Bunların görülebilir olması, yani mimarlık eğitimi alanında hangi ihtiyaçları karşıladığının bilinmesi ve eğitim bütünlüğü içinde ne kadar yer tuttuğunun görülmesi gerekmektedir... Bu konuda yapılacak tüm sunumlar, doğrudan doğruya söz konusu dersi vermekte olan eğitimcinin yetki ve sorumluluk alanında yer almaktadır.
Cumhuriyet Tarihi Boyunca Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Adından da kolayca anlaşılabileceği gibi bir yanıyla içinde bulunduğumuz yakın tarihimizde yer almış ama şu an eğitim programlarında yer almayan dersleri kapsamaktadır. Mimarlık eğitiminin yakın tarih arkeolojisi diyebileceğimiz bu çalışmalar eğitim tarihçilerinin yanı sıra süreci birebir yaşamış olanların sunum yapabileceği bir alandır.
Coğrafyamızda, Cumhuriyet Tarihi Öncesi Dönemde Mimarlık Eğitimindeki Dersler:
Bu bölümde artık sunumların, mimarlık eğitiminde dersler konusunda çalışan mimarlık tarihçilerinin ilgi alanında yer almaktadır.
Karşılaştırmalı tarih çalışması olanağı da sunabileceğini düşündüğümüz bu bölüm mimarlık eğitiminde derslerin bugününü kavramakta büyük katkısı olacağını düşünebiliriz.
Dünyada “Mimarlık Okulları”nın Ortaya Çıkmasından Sonraki Süreçte Farklı Coğrafya ve Farklı Ülkelerden Ders Örnekleri:
Bu alan doğrudan doğruya mimarlık eğitimindeki derslerin geçmişini uluslararası alanda karşılaştırmalı olarak ele alma olanağı sunmaktadır. Mimarlık eğitimindeki derslerin arkeolojisi, günümüz mimarlık kültürünün köklerine doğru yapılacak yolculuğun da sürekli uğrak yeri olacaktır.
Dünyada Mimarlık Okulları Öncesindeki Süreçte Öğrenme ve Öğretme Biçimleri Olarak, Farklı Coğrafya ve Farklı Ülkelerde “Çıraklık - Kalfalık - Ustalık”:
Bu bölüm ise doğrudan doğruya mimarın tarihte yer alan ilk örnekleri üzerine yapılacak antropolojik ve arkeoloji alanındaki araştırmaları kapsamaktadır.
Eğer şu an aklınızdan “Bu çalışmalara nasıl katılabilir ve nasıl katkıda bulunabilirim?” sorusu geçiyorsa işin en zor kısmını aştığınızı söyleyebiliriz.
Bir katılımcı yeterli birikime sahip olduğunu düşünüyor ve sunum hazırlığını da yapabilecek durumdaysa, istediği herhangi bir kategoride çalışmaya katkısını sunabilir.
İletilmiş bir örneği (Şebnem Hoşkara ve Naciye Doratlı sunumu) incelemek ve konu ile ilgili tüm bilgilere ulaşmak isterseniz, Mimarlar Odası’nın “Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-IV”nın web sayfasından
[Only registered and activated users can see links] ([Only registered and activated users can see links]) ya da [Only registered and activated users can see links] ([Only registered and activated users can see links]) e-posta adresinden ulaşabilirsiniz.
Mimarlara Mektup Bülteni
Nisan 2008, Sayı: 110