Bir Yapıya "Güzel" Diyebilmek...

[SerMimar]

Güzellik ve zarafetin bir tanımı olan “en az enerji kullanımı ile en fazla faydanın sağlanmasıdır” fikrinden yola çıkarsak, mimaride güzellik gayet ölçülebilir bir kavramdır. Bir yapıya “güzel olmuş!” diyebilmek, “çok çalıştık, yorulduk ve bu eseri ortaya çıkardık” diyenlerin yaptıklarını takdir edebilmek için çalışmanın sonucunda bir değerlendirme yapılmalıdır.

Yapının niteliği ve niceliğinin değerlendirme sonuçları olumlu ise çok ve iyi/verimli çalışıldığını, yapının güzel olduğunu, olumsuz ise verimli çalışılmadığını, yapının da güzel olmadığını gayet apaçık gösterecektir.

Değerlendirmenin özeti kurumun/kişinin/kuruluşun;

Ekonomik kaynaklarının verimli kullanıldığı/kullanılmadığı,
İnsan ve malzeme kaynaklarının verimli kullanıldığı/kullanılmadığı,
”Zaman”ı yönetiminin maliyetinin kâr olması/olmaması,
Yapının, amacına uygun yararlılığının saptanmasıdır.

Nitelik değerlendirmesi;

1. Tasarım sürecinde tüm olasılıkların düşünüldüğüne, simülasyonunun yapıldığına, imalat sürecinde denetlendiğine dair belirti... (detayların çözümü, şakülden kaymamış kapılar, duvarlar vs vs...)
2. Yapının fiziksel orantılarının, evrensel altın orana uygunluğu...
3. Yapının giriş kapısının kullanıcılar tarafından algılanabilirliği...
4. Düşey ve yatay sirkülasyonun çözümlenmesi...
5. Yapı içerisinde farklı işlevlere sahip birimlerin kullanıma uygunluğu, oranları...
6. Fonksiyon şemasının, ihtiyaç programına uygun çözümlenmesi...
7. Yapının çevresindeki yapılar ile uyumu/çevreye saygısı...
8. Yapımında kullanılan malzemeler ile yapı formu arasındaki uyum, detaylara gösterilen özen...
9. Yapının kullanıcılarına tasarım ile sağlanan kolaylıklar. (kafa kurtarmayan merdivenler, ölü alanlar, çözümlenmemiş işlev alanlarının, vs vs olmaması...)
10. Kullanıcılarına sağlıklı ve konforlu yaşama alanlarının oluşturulması, doğal ışık kullanımı, temiz hava, yangın önlemleri, iklimlendirme vs vs...
11. Zor iklim/doğa koşullarına karşı önlemlerin alınıp alınmadığı (güneş, yağmur, kar, deprem vs vs)...
12. Ulaşım sorununa yaklaşımı, yaya/araç arasındaki oranın dengelenmesi...
13. Başlangıç ile bitirilme arasındaki sürenin bütçeye yansıması...
14. Tasarım ve imalat sürecinde yapılan tadilatların bütçeye yansıması...

Nicelik değerlendirmesi;

1. Yapıya duyulan gerekliliğin, diğer gerekliliklere göre öncelik sırası...
2. Bir kent planın bütününde yer alarak yapılması veya ani bir beyin fırtınası sonucunda dar bir grubun kararı ile oluşturulması...
3. Yapının dış görünüşünün algılanması...
4. Mimarlık mesleğinin genel kurallarının uygulanma niteliği. Etüd hazırlıklarından inşaat aşamalarının sonuna kadar uygulama raporlarına/öykülerine ulaşılabilirliği...
5. Tasarımın mantığının anlaşılabilirliği...
6. Kullanıcının hayatını kolaylaştırıcılığı/zorlaştırıcılığı...
7. Gereksinimi duyulan işlevi yerine getirmesi, yapılmasına gerek duyulan sorunu çözümlemesi...
8. Yapının kullanılmaya başlandıktan sonra çevresine kattığı değer, yapının ürettiği yeni mekanın kamuya sağladığı yararlar...
9. Yapının uzun kullanıma uygunluğu, teknolojinin tasarım sürecinden itibaren kullanılma oranı...
10. Kamu işi / özel şirket / kamu yararlılığı(?) paketinde mimarın aldığı pozisyon...
11. Tasarımın özgünlüğü, alıntı/çalıntı olmaması... vs vs

Ölçütler daha da çoğaltılabilir.

Bir binaya beğeni düzeyimizi ...harikulade, muhteşem, güzel, iyi, kötü, ucube :) gibi sıfatlarla belirtebiliriz.

Herkes beğeni düzeyine göre, istediği sıfatı seçmekte özgürdür elbette!