Temel Türleri

[Volkan Donbaloğlu]

Yüzeysel Temeller

Yapı yükünün, zemin yüzeyine yakın bir yerde ve tasman sınırı içerisinde, güvenle aktarılmasına uygun zemin bulunması durumunda uygulanır.
Temel, kaya zemin dahi olsa zemin yüzeyine oturtulmaz. Mutlaka don seviyesinin altına inmelidir. Bu tür temeller, hem kuru ve hem de sulu zeminlerde uygulanabilir.


Tekil (Münferit veya ayak) Temel

Münferit veya ayak temel de denilen bu temeller, temel zemininin orta sertlikte ve bina ağırlığının daha az olması durumlarında uygulanır. Tekil temeller zemine, genellikle kare veya dikdörtgen, nadiren de daire ya da çokgen tabanlı sömel (http://sozluk.insaatbolumu.com/terimler/s%C3%B6mel-nedir/)lerle oturtulur.




Sürekli Temel

Bu tür temellere şerit veya mütemadi temel de denilmektedir. Temel semininin sağlam olduğu basit yığma binalarda, temel duvarları ya doğrudan temel tabanı üzerine (şekil 1a) veya temel zemini üzerine dökülen betonarme duvar altı sömeli (şekil 1b) yada taştan yapılan taş sömel (şekil 1c) üzerine oturur.

Temel zemininin, daha zayıf ve bina yükünün daha fazla olduğu yığma yapılarda ise; taşıyıcı temel duvarlarının altına, iskelet - karkas yapılarda da kolonların altına, kolon enkesitleri boyunca devam eden betonarme sürekli sömel (http://sozluk.insaatbolumu.com/terimler/s%C3%B6mel-nedir/)ler yapılır. Bu sömeller plak, kiriş (düz ampatmanlı veya eğimli) yada tablalı kiriş şeklinde inşa edilebilir.

Alıntıdır

[Volkan Donbaloğlu]

Radye Temel (Radye Jeneral)

Radye Jeneral olarak da isimlendirilen u temeller, dolma zeminlerde yada emniyet gerilmesinin çok düşük olduğu ve temel zeminin fazlaca sıkışabilme özelliği gösterdiği veya temel duvarı ve kolonların birbirine çok yakın olması durumlarında uygulanır. Burada bina, zemini tamamen örten ve tersine çalışan bir döşeme üzerine oturtulur.





Düz radye temel


Genellikle duvar veya kolonlşar birbirine yakın ve yükleri de az ise temel, düz radye temel şeklinde yapılır.


Kirişli radye temel


Duvar ya da kolonların aralıkları fazla ise temel, kirişli radye temel olarak yapılır. Kirişli radye temeller iki şekilde yapılır:
Alttan kirişli radye temel




Kirişler, hem bodrum döşemesinin düz olması istendiğinde hemde temelin, zemin üzerinde kaymasına engel olmak için radyenin altında düzenlenir.


Üstten kirişli radye temel




Kirişler, radye temelin üzerine oturtulur. Ancak, bodrum döşemesinin düz olması istendiğinde; kiriş aralıkları, kiriş yüksekliğinde cürüf (http://sozluk.insaatbolumu.com/terimler/c%C3%BCr%C3%BCf-nedir/), perlit (http://sozluk.insaatbolumu.com/terimler/perlit-nedir/) vb. doldurularak üzerine, düz döşeme yapılır.



Mantar şeklinde radye temel





Kolon yüklerini, dah geniş bir alana yayarak radye temele aktarmak için yapılır.


Ters Kemer Şeklinde radye temel




Zeminden gelen bu basıncının yada bina yükünün fazla olması durumunda temel, ters kemer şeklinde düzenlenir.


Rijit temel




Derinliği fazla olan temellerde, zemindeki elastiki şişmeleri ve farklı oturmaları; ayrıca temel duvarlarına yanlardan gelecek zemin basınçlarını karşılamak için uygulanır. Betonarmeden bir bütün olarak yapılan rijit temel; döşeme, perde duvarı, kolon ve kirişlerden oluşur.



Alıntıdır.

[Volkan Donbaloğlu]

Derin Temeller

Sağlam zeminin çok derinlerde olması durumunda; hem taşıma gücü fazla olan zemin tabakalarından yararlanmak hemde zemin içerisinde kullanılabilir hacimler oluşturmak amacıyla yapılır

Ayak Temel

Tekil temel (http://sozluk.insaatbolumu.com/terimler/Tekil%20temel-nedir/)ler gibi ve genellikle betonarme olarak inşa edilir. Ayaklar, planda belirtilen duvarların birleşme noktalarına getirilir ve tabanları, kare veya çan şeklinde genişletilir. Açık temel çukurunda inşa edilen bu ayakların üst kısımları, birbirine betonarme kirişlerle bağlanır.



Kazık Temel


Yapı yükü, zemine çakılan kazıklar kanalıyla, derinlerde bulunan sağlam zemine, kazık uçlarıyla yada kazığın yan yüzeylerinin sürtünmesinden yararlanarak aktarılır. Zemine belirli aralıklarla çakılan bu kazıklar birbirine, üst kısımlarına atılan bağ kirişleri ve ızgaralarla bağlanır.

Kesonlar

Sağlam zeminin derinde olması keson temel ve kazık temellere göre daha geniş karne ve sağlam temel yapmak gerektiği durumlarda keson temeller uygulanır. Bu tip temeller, zemin üzerinde içersisi boş olarak inşa edilip, ağırlığından da yararlanarak, istenilen derinliğe indirmek suretiyle oluşturulur.

Genllikle üç tipte yapılır:
Açık kesonlar
Pnömatik kesonlar
Yüzen kesonlar (yüzen sandıklar)Alıntıdır.

[valek]

arkadaşım çok iyi bir paylaşımda bulunmuşun, emegine saglık..

[selcan]

slm arkadaşlar ben yapı elemanları 1. vizesi için bana fikir edindirebilecek yapı elemanları sınav soruları arıyorum..yani nasıl bi sınavla karşı karşıya olacağımı merak ediyorum:)bu arada sınavın çizim olacağını ben de biliyorum:)

[ilker oba]

cok yararli bilgiler bunlar elinize saglik

[technoson]

bir şey sorabilir miyim??? tekil temellerde projede altına grobeton atılmadığı halde uygulamada atılması gerekir mi? ayrıca bağ kirişleriyle bağlanan tekil temellerde bağ kirişlerinin altına dolgu mu yapılması gerekir, yani blokaj veya grobeton olamaz mı?? tşkler...

[orhan072]

aga çok basit ve anlaşılır halde konuyu ele almışın teşekkurler emklerin için

[Haluk_]

aga çok basit ve anlaşılır halde konuyu ele almışın teşekkurler emklerin için

aga ???

emkler ??

[Volkan Donbaloğlu]

:) bir ağa olmamıştım, o da oldu sanırım :) dayı, bilader, aga, amcoli, kanka, hacı, hocam,baba :) maşallah :)

[i34000]

paylaşım için tşk ben 3 kat çekebilecek dayanıklılıkta bir bina yapmayı düşünüyorum 120 metrekare bu dediğiniz temellerin hangisini kullanmam gerekir acaba

[emy_0355]

quote=i34000;76559]paylaşım için tşk ben 3 kat çekebilecek dayanıklılıkta bir bina yapmayı düşünüyorum 120 metrekare bu dediğiniz temellerin hangisini kullanmam gerekir acaba[/quote]

temel türünü belirlemede ana etken olan bazı kurallar vardır
1- zemin sınıfı nedir?
2-bölge kaçıncı dereceden deprem bölgesi?
3-binaya gelecek olan yatay kuvvetler kaç kn/m2 dir?(rüzgar yükü- deprem yükü)
4-bina hangi amaçla kullanılacak?
bunların tespiti yapıldıktan sonra temel türüne karar verilir...
aslında çoğu mühendisin ve müteahhitlerin ihmal ettiği bi konu olduğu düşünüyorum Temeller konusunun ... eğer bir binanın temelini sağlam yapmazsanız istediğiniz kadar lux olsun küçük bi sallantıda çöktükten sonra hiç bir ehemmiyeti yok... bir binanın temel maaliyeti binanın toplam maaliyetinin %3-5 oranındadır... eğerki bi binaya 500000 lira yatırdıysanız 3000-5000 liranın hesabını yapmak komiklik olur.. gerçi güzelim ülkemizde 1-2 ton demirin hesabını yapan , sırf fiyatı daha uygun diye c14 beton kullanan insanları gördükten sonraa şaşmamak gerekir bazı şeylere... 17 Ağustos depremini hatırlarsanız yıkık bina fotoğraflarını inceleme fırsatınız olduysa özellikle binanın tümüne hiç birşey olmamış ama binaların yan yattığı fotoğrafları gördüyseniz ;bunun sebebi uygun temelin seçilememesindendir. sıvılaşmayı göz önüne almadığından binaların yıkıldığını görmekteyiz...
bu konuda sadece inşaat mühendisleri değil halkta bilinçlenmeli... ev alırken kıyafet alır gibi aa fiyatı ucuzlamış hemen haftaya bi ev alayım modunda yaklaşmaktansa halkın, müteahhitlerden - fenni mesulunden yapıya ait şantiye fotoğraflarını almalarını, evlerini bir çocuğuymuş gibi sahiplenmelerini istiyorum...
belki böylelikle piyasa da para rantı için müteahhitlik yapan ama bu işten hiç birşey anlamayan , anlamamasına rağmen şantiyesinde bir mühendis bile barındırmayan müteahhit olduklarını iddia eden insanlar da piyasadan elini eteğini çeker...

[mysezer]

slm arkadaşlar ben yapı elemanları 1. vizesi için bana fikir edindirebilecek yapı elemanları sınav soruları arıyorum..yani nasıl bi sınavla karşı karşıya olacağımı merak ediyorum:)bu arada sınavın çizim olacağını ben de biliyorum:)

kardeşim sınavında sana başarılar ama ne sorulabileceği tamamen hocana kalmış bir olay, en iyi fikrinde tavsiye ettiği kitaba bir göz atmak olduğunu düşünüyorum :)

kolay gelsin başarılı olursun inşallah :)

[yeşiloğlu]

emeğine sağlık bana baya yardımın dokundu saolasın

[akın]

bir şey sorabilir miyim??? tekil temellerde projede altına grobeton atılmadığı halde uygulamada atılması gerekir mi? ayrıca bağ kirişleriyle bağlanan tekil temellerde bağ kirişlerinin altına dolgu mu yapılması gerekir, yani blokaj veya grobeton olamaz mı?? tşkler...

Grobeton projede gösterilir ama olurda mühendis arkadaşın gözden kaçırmış olabilme ihtimalini göz önünde bulundurursak,projede verilmiş olan temel alt kotundan 10 cm daha kazı yapılarak grobeton dökülebilir,grobeton temel ile zeminin bağlantısını keser dolayısıyla temeli zeminde bulunan zararlı kimyasallardan korur,bağ kirişin altınada grobeton dökmenizi tavsiye ederim aynı nedenlerden dolayı,aynı zamanda dökeceğiniz betonun suyunun zemin tarafından da emilmesini önler,beton karışımında bulunan suyun muhafaza edilmesini sağlar..

[METE MUTLU]

Teşekkürler arkadaşım....

[MhmmtYldrm]

grobeton olmadan izolasyon olmaz.uygulanmaz ama grobeton üzerine çelik mala veya helikopter yapılmalı.sadece mastarlandığı zaman agregaların sivri uçları izolasyonu delebilir.