uğur oflaz
05-10-2007, 22:56
YIĞMA BİNALARNI GÜÇLENDİRİLMESİNDE KULLANLAN
SHOTCRETE VEYA PÜSKÜRTME BETON
PÜSKÜRTME BETON:
1.TARİHÇE
1907
İlk~ püskürtme beton makinası 1907 yılında Carl Ethan Akeley (ABD)
tarafından , dinazor modeli yapmak amacı ile üretildi.
1915
Dizayn ,Cement Gun Company tarafından geliştirildi.
1950
Kuru karışımın hava basıncı ile iletilmesi ve sürekli akışı geliştirildi.
Agregaların kuru karışımda kullanılmasına başlandı.
Meynadier ve Aliva daha sonra bu sistemi iyileştirdi.
1960
Islak püskürtme sistemi kullanılmaya başladı.
2.TARİF
Kuru karışım harçlarının püskürtülmesi işlemine ‘Gunit’ ismi verildi.
1930’lu yıllarda Amerikan Demiryolu Mühendisleri Birliği , ‘Shotcrete’
kelimesini , ‘Gunit’işlemini tarif etmek amacıyla kullanmaya başladı.
1966 yılında , ACI ‘shotcrete ‘ kelimesini hem kuru, hem de yaş sistem ile
püskürtülen harçlar ve betonlar için uyarladı.
TS 11747 , püskürtme betonu şu şekilde tarif etmiştir:
‘Püskürtme beton, onarım veya yapım amacı ile önceden hazırlanmış olan
betonun hava basıncı yardımı ile yüksek hızla uygulama yüzeyi veya
uygulama alanına püskürtülerek elde edilen betondur.’
3.PÜSKÜRTME BETONUN GÜÇLENDİRMEDE KULLANIMI:
Betonun yığma taşıyıcı duvarların üzerine çift taraflı ankre edilmiş olan
hasır çelikli yüzeylere püskürtülmesiyle bir nevi perdeler oluşturulur.
genellikle 7 cm kalınlığında uygulanan püskürtme betonda basınç dayanımı 20-25 Mpa elde edilebilmektedir.
Eğer yapışma zayıfsa, eğilmeye çalışan bir membran olarak rol oynar.
yapışma, betonun özeliklerine ve duvar yüzeyine bağlıdır.Pürüzlü,iyi
yıkanmış yüzeylere yapışma, tozlu kirli yüzeylere
göre daha iyidir.
Hızlı mukavemet artışı sağlayabilmek amacı ile, priz hızlandırıcı katkı
kullanılabilir.Nihai dayanımdaki düşüş, bazen öngörülenden daha fazla
olabilir.
4.PÜSKÜRTME BETON SİSTEMLERİ
Püskürtme beton, kuru karışım ve ıslak karışım olmak üzere 2 şekilde
uygulanır. Uygulama yapılan yerin özeliklerine, uygulama hızına ve istenen
beton kalitesine bağlı olarak bu 2 sistemden birisi tercih edilir.
KURU SİSTEM
Bu sistemde çimento,kum ve agrega homojen olarak karıştırılır.Bu karışım
dağıtım elemanına gönderilir ve basınçlı hava ile büyük bir hızla uygulama
yüzeyine püskürtülür.Karışıma ilave edilen su miktarı, operatör tarafından
betonun püskürtülmesi sırasında el ile ayarlanır.
Agreganın ve kumun nem oranı, % 3- % 6 arasında olmalıdır.Eğer bu
değerlerden az ise, uygulama yerinde toz problemi olur.Fazla olursa tıkanma
sorunu yaşanır.
Püskürtme ucuna (nozul) malzeme taşıyan hortum çapı,en büyük agrega
çapının en az 3 katı olmalıdır.
Kuru karışım , nozuldan geçerken tamamen ıslanmalı ve su basıncı bunu
sağlayacak mertebede ayarlanmalıdır.( 6 kg/cm2 min .)
SU
Su/çimento oranı , 0.40-0.45 arasında bulunmalıdır.Az su toz oluşumuna çok
su ise betonun yüzeyden akmasına yol açar.
Son yıllarda,su girişinin nozul ucundan geriye (1-3 metre) alınması
halinde,kuru karışımın daha homojen ıslandığı, toz oluşumunun ve geri
dökülmenin azaldığı gözlenmiştir.
Şekil 1. Kuru püskürtme sistemi
1-Püskürtülen kuru karışım
2-Karıştırıcı
3-Basınçlı hava girişi
4-Malzeme çıkışı
5-Şaft
6-Basınçlı hava
ISLAK PÜSKÜRTME
Başlıca 2 tip dağıtım elemanı kullanılır.
- Yeğin akım iletim sistemi. İletim hava basıncı ile sağlanır.
- Yoğun akım iletim sistemi. İletim pistonlu pompa ile sağlanır.
Günümüzde pistonlu iletim sistemi daha çok tercih edilmektedir.
Pompalanarak püskürtme başlığına gelen beton /harç ,burada basınçlı hava
ve katkı ilave edilerek yüzeye püskürtülür.
Kaliteli,yüksek dayanımlı bir beton elde etmek için, su/çimento oranını
düşürmek gerekir.Bu amaçla su azaltıcı katkı kullanılması tavsiye edilir.
Birçok uygulamalarda , priz hızlandırıcı katkı püskürtme başlığında ilave
edilir.Katkı dozajının püskürtme betonun kalitesi üzerinde büyük etkisi
vardır.
Uygulama yüzeyindeki beton yoğunluğunun ,püskürtme hızına değil, iyi bir
agrega dağılımına ,beton karışımına ve püskürtme yöntemine bağlı olduğu
unutulmamalıdır.
YAPIŞMA
Püskürtme beton kaplamanın kuru , temiz bir zemine yapışma gücü , zaman
içinde artar.Zemin ıslak, yumuşak ve pürüzsüz ise yapışma genelde zayıftır.
İyi uygulanmış bir püskürtme beton kaplama su geçirmez. Ancak zeminden
gelen suya karşı uygulama yapıldığında, çimento partikülleri uzaklaşır
dayanım düşer ve yapışma azalır.
GERİ SIÇRAMA
Yüklenicinin bakış açısından ,kayıp püskürtme beton:
Kayıp Püskürtme Beton=Geri Sıçrama + Fazla kazının doldurulması+Atık
Proje dizaynında öngörülen püskürtme beton miktarı, uygulamada bu
miktarın 2 katına çıkabilir.Dolayısıyla maliyetlerde önemli bir faktördür.
.Püskürtme yapılan yüzeyin altına plastik örtü serilerek geri
dökülen beton tartılır.İçinde bulunan tel miktarı ve oranı ,dizayn değerleri ile
karşılaştırılır.
BASINÇLI HAVA İHTİYACI
Düzenli bir püskürtme beton uygulaması için yeterli havayı temin eden bir
hava kompresörü gereklidir.Basınçlı hava miktarı, ekipmana ve işlem şekline
bağlıdır.
KURU SİSTEM
Hortum iç çapı-basınç ilişkisi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
19
Hortum iç çapı
(mm)
Kompresör kapasitesi
m3/dakika(7atm basınçta)
25
32
38
51
64
10.0
12.5
17.0
21.0
28.0
Eğer 30 metre ve daha kısa malzeme hortumu kullanılıyor ise hava basıncı,
175 kPa’dan (1.75 atm) daha düşük olmamalıdır.Hava basıncı, her 15 metre
ilave uzunluk için 35 kPa , her 8 metre kot farkı için 35 kPa arttırılmalıdır.
ISLAK SİSTEM
En az hava ihtiyacı, 7 atm basınçta 3 m3/ dakikadır.
KÜR
Püskürtme betona, klasik betonda olduğu gibi, dayanım ve dayanıklılığını
arttırması için ,kür uygulanması gerekir.En iyi metod, püskürtme betonu
ıslak tutmaktır.Çok tabakalı yapılmayacak ise ,püskürtme malzemeler ile
(parafin vb. ) ile kür yapılabilir.
Eğer ortamda rutubet % 85’in üzerinde ise , ilave kür uygulanmayabilir.
uygulama örnekleri için aşağıdaki siteye bakabilirsiniz
uğur oflaz
proje kontrol müşaviri
www.y-gm.net[/FONT][/FONT]
SHOTCRETE VEYA PÜSKÜRTME BETON
PÜSKÜRTME BETON:
1.TARİHÇE
1907
İlk~ püskürtme beton makinası 1907 yılında Carl Ethan Akeley (ABD)
tarafından , dinazor modeli yapmak amacı ile üretildi.
1915
Dizayn ,Cement Gun Company tarafından geliştirildi.
1950
Kuru karışımın hava basıncı ile iletilmesi ve sürekli akışı geliştirildi.
Agregaların kuru karışımda kullanılmasına başlandı.
Meynadier ve Aliva daha sonra bu sistemi iyileştirdi.
1960
Islak püskürtme sistemi kullanılmaya başladı.
2.TARİF
Kuru karışım harçlarının püskürtülmesi işlemine ‘Gunit’ ismi verildi.
1930’lu yıllarda Amerikan Demiryolu Mühendisleri Birliği , ‘Shotcrete’
kelimesini , ‘Gunit’işlemini tarif etmek amacıyla kullanmaya başladı.
1966 yılında , ACI ‘shotcrete ‘ kelimesini hem kuru, hem de yaş sistem ile
püskürtülen harçlar ve betonlar için uyarladı.
TS 11747 , püskürtme betonu şu şekilde tarif etmiştir:
‘Püskürtme beton, onarım veya yapım amacı ile önceden hazırlanmış olan
betonun hava basıncı yardımı ile yüksek hızla uygulama yüzeyi veya
uygulama alanına püskürtülerek elde edilen betondur.’
3.PÜSKÜRTME BETONUN GÜÇLENDİRMEDE KULLANIMI:
Betonun yığma taşıyıcı duvarların üzerine çift taraflı ankre edilmiş olan
hasır çelikli yüzeylere püskürtülmesiyle bir nevi perdeler oluşturulur.
genellikle 7 cm kalınlığında uygulanan püskürtme betonda basınç dayanımı 20-25 Mpa elde edilebilmektedir.
Eğer yapışma zayıfsa, eğilmeye çalışan bir membran olarak rol oynar.
yapışma, betonun özeliklerine ve duvar yüzeyine bağlıdır.Pürüzlü,iyi
yıkanmış yüzeylere yapışma, tozlu kirli yüzeylere
göre daha iyidir.
Hızlı mukavemet artışı sağlayabilmek amacı ile, priz hızlandırıcı katkı
kullanılabilir.Nihai dayanımdaki düşüş, bazen öngörülenden daha fazla
olabilir.
4.PÜSKÜRTME BETON SİSTEMLERİ
Püskürtme beton, kuru karışım ve ıslak karışım olmak üzere 2 şekilde
uygulanır. Uygulama yapılan yerin özeliklerine, uygulama hızına ve istenen
beton kalitesine bağlı olarak bu 2 sistemden birisi tercih edilir.
KURU SİSTEM
Bu sistemde çimento,kum ve agrega homojen olarak karıştırılır.Bu karışım
dağıtım elemanına gönderilir ve basınçlı hava ile büyük bir hızla uygulama
yüzeyine püskürtülür.Karışıma ilave edilen su miktarı, operatör tarafından
betonun püskürtülmesi sırasında el ile ayarlanır.
Agreganın ve kumun nem oranı, % 3- % 6 arasında olmalıdır.Eğer bu
değerlerden az ise, uygulama yerinde toz problemi olur.Fazla olursa tıkanma
sorunu yaşanır.
Püskürtme ucuna (nozul) malzeme taşıyan hortum çapı,en büyük agrega
çapının en az 3 katı olmalıdır.
Kuru karışım , nozuldan geçerken tamamen ıslanmalı ve su basıncı bunu
sağlayacak mertebede ayarlanmalıdır.( 6 kg/cm2 min .)
SU
Su/çimento oranı , 0.40-0.45 arasında bulunmalıdır.Az su toz oluşumuna çok
su ise betonun yüzeyden akmasına yol açar.
Son yıllarda,su girişinin nozul ucundan geriye (1-3 metre) alınması
halinde,kuru karışımın daha homojen ıslandığı, toz oluşumunun ve geri
dökülmenin azaldığı gözlenmiştir.
Şekil 1. Kuru püskürtme sistemi
1-Püskürtülen kuru karışım
2-Karıştırıcı
3-Basınçlı hava girişi
4-Malzeme çıkışı
5-Şaft
6-Basınçlı hava
ISLAK PÜSKÜRTME
Başlıca 2 tip dağıtım elemanı kullanılır.
- Yeğin akım iletim sistemi. İletim hava basıncı ile sağlanır.
- Yoğun akım iletim sistemi. İletim pistonlu pompa ile sağlanır.
Günümüzde pistonlu iletim sistemi daha çok tercih edilmektedir.
Pompalanarak püskürtme başlığına gelen beton /harç ,burada basınçlı hava
ve katkı ilave edilerek yüzeye püskürtülür.
Kaliteli,yüksek dayanımlı bir beton elde etmek için, su/çimento oranını
düşürmek gerekir.Bu amaçla su azaltıcı katkı kullanılması tavsiye edilir.
Birçok uygulamalarda , priz hızlandırıcı katkı püskürtme başlığında ilave
edilir.Katkı dozajının püskürtme betonun kalitesi üzerinde büyük etkisi
vardır.
Uygulama yüzeyindeki beton yoğunluğunun ,püskürtme hızına değil, iyi bir
agrega dağılımına ,beton karışımına ve püskürtme yöntemine bağlı olduğu
unutulmamalıdır.
YAPIŞMA
Püskürtme beton kaplamanın kuru , temiz bir zemine yapışma gücü , zaman
içinde artar.Zemin ıslak, yumuşak ve pürüzsüz ise yapışma genelde zayıftır.
İyi uygulanmış bir püskürtme beton kaplama su geçirmez. Ancak zeminden
gelen suya karşı uygulama yapıldığında, çimento partikülleri uzaklaşır
dayanım düşer ve yapışma azalır.
GERİ SIÇRAMA
Yüklenicinin bakış açısından ,kayıp püskürtme beton:
Kayıp Püskürtme Beton=Geri Sıçrama + Fazla kazının doldurulması+Atık
Proje dizaynında öngörülen püskürtme beton miktarı, uygulamada bu
miktarın 2 katına çıkabilir.Dolayısıyla maliyetlerde önemli bir faktördür.
.Püskürtme yapılan yüzeyin altına plastik örtü serilerek geri
dökülen beton tartılır.İçinde bulunan tel miktarı ve oranı ,dizayn değerleri ile
karşılaştırılır.
BASINÇLI HAVA İHTİYACI
Düzenli bir püskürtme beton uygulaması için yeterli havayı temin eden bir
hava kompresörü gereklidir.Basınçlı hava miktarı, ekipmana ve işlem şekline
bağlıdır.
KURU SİSTEM
Hortum iç çapı-basınç ilişkisi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
19
Hortum iç çapı
(mm)
Kompresör kapasitesi
m3/dakika(7atm basınçta)
25
32
38
51
64
10.0
12.5
17.0
21.0
28.0
Eğer 30 metre ve daha kısa malzeme hortumu kullanılıyor ise hava basıncı,
175 kPa’dan (1.75 atm) daha düşük olmamalıdır.Hava basıncı, her 15 metre
ilave uzunluk için 35 kPa , her 8 metre kot farkı için 35 kPa arttırılmalıdır.
ISLAK SİSTEM
En az hava ihtiyacı, 7 atm basınçta 3 m3/ dakikadır.
KÜR
Püskürtme betona, klasik betonda olduğu gibi, dayanım ve dayanıklılığını
arttırması için ,kür uygulanması gerekir.En iyi metod, püskürtme betonu
ıslak tutmaktır.Çok tabakalı yapılmayacak ise ,püskürtme malzemeler ile
(parafin vb. ) ile kür yapılabilir.
Eğer ortamda rutubet % 85’in üzerinde ise , ilave kür uygulanmayabilir.
uygulama örnekleri için aşağıdaki siteye bakabilirsiniz
uğur oflaz
proje kontrol müşaviri
www.y-gm.net[/FONT][/FONT]