Deprem yapı elemanlarını hangi sırayla etkiler..

[A.Gökhan ALPTEKİN]

Yanlız arkadaşlar, birde şu açıdan bakmalıyız hadiseye... Deprem yükleri yapının ataletinden ötürü oluşan yüklerdir. Yani binanın hareket etmek istememesinden kaynaklanan...

Bu bağlamda yapının ağırlığının (üzerindeki yüklerle birlikte) büyük yüzdesini oluşturan döşemelerden başlayarak ataletten dolayı oluşan kuvvetlerin sönümlenmeye başlaması gerekmez mi? Yani en çok döşeme hareket etmek istemeyecek, sonra kirişler, daha sonra da kolonlar... (Kolonların ağırlık olarak yapı içerisindeki en düşük yüzdeye sahip olmasından ötürü) Böyle bir cevap da bence mantıklı...

Eğer deprem yükleri yapılarda sirasıyla hangi elemanlar tarafından taşınır deseydi, kolon, kiriş, döşeme sıralaması doğruydu. Ama etkileme sıralamasını soruyor. ilk önce döşemelere ve onların üzerindeki hareketli ve ölü yüklere önce ataletten ötürü yük gelecek, sonra bu yükler diğer elemanların atalet yükleriyle birleşerek bu elemanlar tarafından taşınacak...

Olay (ve sorulan soru) bu bence...

Peki zeminden gelen deprem yüklerini döşemelere taşıyan elemanlar nelerdir? ve döşemelere bu etkiyi taşırken etkilenmezler mi?

[tevekkül]

sayın raphsody ilk cümlede belirttiğim gibi siz gerçek deprem etkisini değil depremin analitik modelde çözülebilmesi için yaptığımız kabullerden yola çıkarak cevap veriyorsunuz. eşdeğer deprem yükü hesabı da modların birleştirilmesi de tamamen kabullere dayanıyor...

alptechin arkadaşımızın da dediği gibi döşemelere gelen sismik yükleri zaten o seviyeye taşıyan taşıyıcılar perde ve kolonlardır.

[Raphsody]

Sn Tevekkül ve Alptechin,

Deprem yükünü modellemekten bahsetmiyorum. Deprem zorlamalarının yapıdaki oluşumundan bahsediyorum. Bizim deprem yükü diye düşündüğümüz şeyler -tabii ki- sizin de dediğiniz gibi kabuller sonucunda çıkıyor. Fakat gerçekte de deprem yükü diye birşey yok, yapı kültesinin eylemsizliğinin yapıya getirdiği yanal zorlamalar var... (Biz bunları yükmüş gibi kabul ediyoruz.)

İşte buradan mantık kuruyorum. Eylemsizlikten oluşan yükse deprem, eylemsizliği-kütlesi en büyük olan eleman ilk önce etkilenir.

[A.Gökhan ALPTEKİN]

Lütfen bu etkileri moment etkisini de gözönünde bulundurarak tekrar düşünün...

Bahsettiğiniz durum deprem kuvvetinin yapıya dik geldiği durumlarda kabul edilebilir...

Zeminden kolonlar aracılığı ile döşeme ve kirişilere ulaşan deprem etkisi bahsettiğiniz eylemsizlikle oluşan yanal zorlamalardır...

Aslında hepimiz aynı şeyden bahsediyoruz tartışmamızın sebebi ise sorunun görecelik yaratması...

Etkilenme sıralanması nedir?
-Hasar görmesi mi?
-Sismik dalgaları iletmesi ve/veya absorbe etmesi mi?

Sorulan soru aynen böyleyse benim Hoca ya cevabım oldukça uzun olurdu ki sanıyorum sizlerin de Sayın Tevekkül ve Raphsody

[tevekkül]

eğer sizin dediğiniz gibi olsaydı gökteki uçaklar düşerdi depremde...zira eylemsizlik bütün maddeler (newton'un 3 kanunu) için geçerlidir. deprem yükü diye birşey elbette var... ama biz bu yükleri analitik modelleyebilmek ve somut bir sonuca ulaşabilmek için daha farklı kabul ediyoruz... zamanla çözümler de değişir ama deprem değişmez...

dediğim gibi deprem eylemsizlikten oluşan yük değildir. sismik bir yer hareketidir. eylemsizlik depremin etkisine karşı koyan tepkidir. kuvvet temas kurduğu maddeye ilk önce etki eder. o madde de tepki gösterir ve etki tepkiden büyükse eylemsizliği bozulur.

yapıda deprem etkisi ilk önce temel seviyesinde ve o bölgedeki kolon alt uçlarında hissedilecektir. bu kolon ve perdeler ataletleri miktarınca bu yükü paylaşırlar ve sönümleme dereceleri de ataletleri ile orantılıdır. fakat yükün hepsi bu seviyede sönümlenemediği için denge bozulur ve kolonlar yükü üstlere taşırlar ve dinamik hareket böyle oluşur.

[A.Gökhan ALPTEKİN]

Soruyu soran arkadaşa ricam Hoca nın cevabı ve açıklamasını en kısa zamanda buraya iletmesidir...

Çünkü ciddi anlamda bir anlaşmazlık yaşıyoruz...

[Raphsody]

Bence soru "hangi yapı elemanları daha çok deprem yükü oluşturur" şeklinde olmalıydı. Bu durumda sorulan şey çok daha açık betimlenmiş olurdu... Bende merakla bekliyorum hocanın cevabını...

Gerçi size de katılıyorum sayın alptechin. Etkilenmekten kasıt ne? o açık değil. Yoruma açık bir soru bu... Herkes istediği yerden tutar. Ben eylemsizlikten girer ona göre düşünürüm, bir başkası yüklerin zorlanma oluşturduğu yerlere göre düşünür...

Bence soru çok daha açık sorulmalıydı...

[tevekkül]

evet en sonunda soruyu değiştirmekte karar kıldık

anlaşmazlık yaşamamız bir bakıma iyi oldu. bilgilerimize egzersiz yaptırdık ben de sorunun cevabını bekliyor olacağım. ama soruyu da tam doğru olarak yazın en iyisi... demek soruyu bile farklı algıladık... bilgi paylaşımı yapan arkadaşlara teşekkürler...

[A.Gökhan ALPTEKİN]

Evet kesinlikle faydalı bir tartışma oldu benim için

[M.Kemal VARCIN]

Cevaplarınız aslında dogru hepinizin.Dusunce tarzlarınızda dogru ancak bir gercek var betonarmede ADAPTASYON diye.Bir lifin bir elemanın bir sistemin tasıyamadıgı yuku baska bir lif baska bir eleman ve baska bir sistem tasıyabilir.Hatırlıyormusunuz bilmiyorum bir yapı vardı yapının on kolonları yıkılmıs ancak halen ayakta duruyordu.İşte bu adaptasyonun oldugunun bir kanıtıdır.Neyse soruya gelince soru muallakta bir soru aslında eger sorunun sonunda parantez içinde yapı elemanları belirtilmiş ise farklı belirtilmemiş ise verilecek tek bir cevap var.Yapıyı elemanlara bolmek dogru bir yaklasım olmaz.Yapı yekparedir.Ve deprem etkisinde elemanların hepsi etkiye tepki koyarlar.Ve bence bu sorunun cevabı bu olmalı.Yekpare elemanında depremin etkime noktası ise düğüm noktalarıdır.
Eger eleman bazında bir istem var ise(parantez içinde belirtilmiş ise her ne kadar bu da bir tuzak olsa da) raphsody nin dedigine katılıyorum. Yükleri ilk karsılayan elemanlar nedir sırası ile?Döşeme--Kiriş--Kolon--Temel.Deprem kuvveti yapının agırlıgı ile dogru orantılıdır.Yani yüke baglı bir buyukluk.Ve ilk yükü tasıyan eleman döşemedir.(en fazla agırlıgı tasıyan temeldir ancak ilk yuku tasıyan eleman döşemedir).Atalet momentlerini de dusunursek deprem dogrultusunun iki yonde kabul edildigini biliyoruz.Ve atalet momenti olarak en buyuk eleman döşemedir.(deprem dogrultusunu dusunun düşey de deprem etkisi dusunulmuyor yönetmeligimizde).Rijitlik bakımından dusunursek yine döşeme daha rijittir.(k=I/h) Deprem yuku rijitligi en yuksek elemana daha fazla etkir.Çünkü adaptasyon nedeni ile en fazla yuku rijitligi en yuksek eleman cekmek isteyecektir.Bu nedenle raphsody nin dedigine katılıyorum.Sıralama döşeme---Kiriş---Kolon---Temel olmalı.

Söyle bir yaklasım da mevcut bu soruya deprem zeminden geliyor.Ve ilk etkidigi eleman temeldir.Sonra kolon sonra kiriş sonra döşemedir.Yani bu sorunun sorus tarzında tuzak kokusu var.Soruya bakıs acısına gore cevap degişiyor.
Bizim muhendislik ekonomisi sınavında da bir tuzak soru vardı.Soruyu tam hatırlamıyorum ancak hocanın tuzagını size anlatmak isterim.Sorunun altına cevap olarak a--- b--- c--- diye sıralamıs cevapları.Sorunun cevabı şık degil de o boslukları doldurcaz yani sorunun cevabı 3 tane madde olacak ve sorunun altında bosluklarının tamamının dolması gerekiyor.Aksi takdirde soru yanlıs sayılacaktır diye yazmıs.Ve sorunun cevabı arkadaslar 2 tane madde idi.Ve o iki maddeye ek olarak 3. Maddeyi dolduranların hepsi o sorudan sıfır aldı.Burda da bu sekilde bir tuzak oldugunu dusunuyorum.

Sonuc olarak arkadaslar bana sorulsa bu soru ilk paragrafta oldugu gibi dusunulmesi gerektigini ancak veri olarak dusunuldugunde ikinci paragrafta oldugu gibi sıralanması gerektigini belirtirdim.

Saygılarımla…


İyi Çalışmalar…