Hafif Çelik Ypılar Üzerine

[suavi*]

Malumunuz özellikle son zamanlarda hafif çelik taşıyıcı sistemlere ilgi giderek artmakta. Ancak bu sistemin ülkemizdeki mazisi çok fazla olmadığı için mimar ve mühendisler yeterli bir bilgi birikimine sahip değil. Forumda pek çok yerde dağınık olarak konuyla alakalı başlık açılmış. Düşündüm ki bu sistemde aktif olarak çalışan bizler tek bir başlık altında toplansak ve yukarıda bahsettiğim eksik noktalarımızı tamamlasak.

Ben iki senedir bu sistemde tasarımda, üretimde ve şantiyede aktif olarak çalıştım. Eğer elimden gelirse sorularınızı cevaplamaya hazırım. Aynı şekilde ilgili kişileri bulabilirsem benim de birkaç sorum olacak.

Saygılar...

[Lastsoldier]

Genel olarak hesapların nasıl yapıldığı konusunda bilgi verirseniz sevinirim.
Ne tür programlar kullanılıyor.

İyi çalışmalar.

[suavi*]

Biz program olarak archicad veya autocad+prosteel+strap kullanıyoruz. Statik hesap için sap kullananlar da var ancak bildiğim kadarıyla hafif çelik hesaplarında sapmalar olabiliyormuş. Her iki programa da kendi kesitlerimizi yükledik.
Detaylarda herhangi bir programın verdiklerini değil kendi geliştirdiğimiz detayları kullanıyoruz. Bu detaylar zaten strap ile kontrol ediliyor.

Saygılar...

[labula]

Suavi bey gövde boşluklu kirişlerin( castella) atalet momenti ve atalet yarıçapı gibi değerleri profil tablolarında verilmiyor. Peki bunların hesabını hangi parametrelere göre yapacağız? Şimdiden teşekkür ederim iyi günler.

[suavi*]

Öncelikle şunu belirtmeliyim ki ben mühendis değil mimarım. O yüzden hesap yöntemleri açısından çok fazla bir bilgi birikimine sahip değilim. Biz mimariyi oluşturup standart değerler ile taşıyıcı sistemi oluşturuyoruz. Daha sonra mühendis arkadaşlar oluşturulmuş sistemi bilgisayar ortamında çözüyor ve gerekli görüldüğü takdirde taşıyıcı sistemde ve mimaride uygun değişiklikler yapılıyor.
Sorunuzun cevabı için ise mühendis arkadaşlarımdan aldığım bilgilere göre;
-Gövde boşluklu kirişlerin hesabı TSE'de yer almaktaymış. El ile çözüm yapıldığı takdirde buradan faydalanılabilirmiş.
-Bilgisayar ortamında ise bu boşluklar tanımlanmayıp değerler belirli oranda düşürülüyormuş. Boşluklar tanımlanır ise program boşluğu kirişin tamamında var gibi görüp hesapta hatalara neden oluyormuş.

Detay olarak ise ben şöyle bir çözüm öneririm;
-Bir profilde herhangi bir nedenle boşluk açılması gerkirse (Bu boşluklar genelde tesisat için açılmaktadır. Bir profilin petek kiriş haline getirilmesinden söz edilemez.) bu boşluğun ön ve arka tarafına aynı ölçüde boşluğa sahip plakalar monte edilerek güçlendirilmelidir. Bu plakaların ölçüleri için gerekli oranları amerikan standartları içerisinde bulabilirsiniz. Malesef TSE'de böyle bir detay için bir orana rastlayamadım.
İyi çalışmalar.

[Raphsody]

Detaylardaki civata veya akıllı vida hesaplarınızı ne şekilde yapıyorsunuz? Genelde civata mı, akıllı vida mı kullanıyorsunuz?

Bulon deliği etrafındaki ezilme emniyetini nasıl sağlıyorsunuz?

Galvanize kısımların deforme olması (kesim, ek vs...) durumunda ne gibi yöntemler kullanarak bunları tamir ediyorsunuz?

[suavi*]

Yapılarımızda profilin birleştirilmesi için çeşitli yöntemler mevcut. Bunların içerisinde bulon mu akıllı vida mı sorusu halen gündemde. Sistem ülkemize yeni geldiğinde inşa edilen yapıların büyük çoğunluğu bulon kullanılarak yapılmıştır. Günümüzde ise bulon kullanan firmalar halen mevcut olduğu gibi, bizim de kullandığımız gibi akıllı vida sistemini kullanan firmalar da var.
Hangisi kullanılmalıdır diye soracak olursak benim cevabım akıllı vida sistemidir. Açıklayacak olursam;

-Bulon sistemi kullandığımız malzeme ile çok uyumlu değil. Bir bağlantı noktasında kesme kuvvetinin fazlalığı durumunda bulonda herhangi bir kopma söz konusu olmaz. Ancak malzemenin et kalınlığının az olması sonucunda profillerde yırtılmalar oluşur. Ancak akıllı vida sisteminde ise bir bulonla aynı alana sahip bir yüzeye birbirinden bağımsız en az 3 vida kullanılabilir. Bu da yırtılmaları en aza indirir.

-Bulonla birleşimde (soğuk birleşim) iki profil üzerinde açılan boşluk kullanılır ve ne kadar kaliteli bir üretim yapılırsa yapılsın bulonun etrafında bir boşluk oluşur. Bu boşluk sonucunda sorunuzda da belirttiğiniz gibi ezilmeye karşı dayanıksız yüzeyler oluşur. Vida ile birleşimde ise vida boşluğunu ucunda bulunan delici kısmı ile açar. Bu delici kısım boşluk açarken o bölgeyi ısıtarak o bölgenin genleşmesini sağlar. Vida yerine oturduktan sonra soğuyan malzeme vidayı çok sıkı bir şekilde tutar.(Adeta punto gibi) Boşluk kalmadığından dolayı Dayanıksız yüzeylerden söz edilemez.

Vidalar için ayrıca tek tek bir hesap yapmıyoruz. Amerikan standartlarında hangi detayda hangi cins ve ne değerde taşıyıcılığı olan vida, ne aralıkta kullanılacağı ve vidaların birbirlerine göre hangi konumda atılacağı açıklanmıştır. Biz de bu standartlara uygun şekilde kendi ürettiğimiz detayları kullanmaktayız. Öyle ki kullandığımız vidaları üniversitede yaptırdığımız dayanım testleri sonucuna göre belirlemekteyiz.

Galvanize kısımların deforme olması karşılığında ise kesim ve tadilat işlerini en aza indirmeye çalışıyoruz. Çünkü yerinde sürme yoluyla galvanizsiz kalan bölgeleri korumak artı bir şey kazandırmamakta. Önemli olan nemin bu bölgeden uzaklaştırılmasıdır. Bunun için de yoğuşmaları en aza indirecek detayların kullanılması, yalıtım için şilte halinde olan malzemelerden değil de püskürtme yöntemi kullanılarak uygulanan ve su emmeyen malzemelerin (poliüretan vb) kullanılması daha uygun bir çözüm getirmektedir.
Saygılar...

Not: Hafif çelikte bulonlu birleşim ile ilgili daha detaylı bilgi verebilecek arkadaşlar varsa yardımlarını beklerim.

[sertacku]

bende 1 yıldan fazla bir süredir hafif çelik sistemlerin tasarımı ile ilgili şantiye de ve taknik ofiste çalışan biri olarak bulon mu akıllı vidamı sorusuna cevap vermek istiyorum. Bu hesapların yapımı çok kolay. AISI Cold Formed Steel Structures Design Guide kitabında yer alan formül ile bibirine bağlanan iki panelin et kalınlıklarına ve vida başının çapına bağlı olarak her bir akıllı vidanın ne kadar kesme kuvveti ve ne kadar çekme kuvveti taşıdığını rahatlıkla bulabiliyorsunuz. işçilik açısından ve uygulamadaki kolaylığından dolayı akıllı vida kullanılıyor bu sistemlerde. Bulonlar sadece zemin ve kat arası ankraj bağlantılarında ve eğer mevcut ise kullanılan ağır çeliklerin bağlantılarında kullanılıyor.

[nrcn1113]

O kitap şu an elimizde yok sadece ilgili kısımları Pdf olarak ya da Scannerde taratarak koyabilirseniz memnun oluruz.

[suavi*]

Evet sertacku doğru söylemiş. Bizim de bazı detaylarda denemek için kullanılan bir formülümüz mevcut. Ayrıca araştırdığıma göre TSE'de de buna ilişkin hesaplar mevcutmuş. Ancak bunun uygulama açısından el ile hesap yapılırken pek de pratik olmayacağını söyleyebilirim. Zaten bahsettiğim detaylardaki vida aralıkları bu hesaplar sonucunda belirlenen standart değerlerdir. Çok özel bir üretim yapılmayacaksa veya detay noktaları (örneğin panel-kiriş birleşim detayı) için gerekli değilse standart değerlerde vida sayısı kullanılması yeterlidir. Önemli olan standartlara uygun taşıyıcı değerlere sahip vidalar kullanılmasıdır. Piyasada pek çok özellikte akıllı vida bulunabilir.
Saygılar...